Przesłanie Anny Elżbiety Michel

W roku 1976 rozpoczął się w południowej części Niemiec głośny proces, podczas którego skazano dwóch katolickich księży na sześć miesięcy pozbawienia wolności w zawieszeniu na trzy lata. Sąd uznał takżę winę Anny i Józefa Michel, rodziców 24-letniej Anneliese (Anny Elżbiety), której tragiczna śmierć była przyczyną sądowego zamieszania. Według niemieckiego wymiaru sprawiedliwości, dziewczyna zmarła w wyniku braku opieki lekarskiej i przegłodzenia.

Rodzice Anny oraz skazani w procesie duchowni – przekonani, że dziewczyna została opętana przez diabła - przeprowadzili szereg „średniowiecznych”, „pozbawionych sensu” egzorcyzmów, które rzekomo wyniszczyły ją fizycznie i w konsekwencji doprowadziły do jej śmierci.

Historię Anny Elżbiety Michel spopularyzował znany film Scotta Derricksona Egzorcyzmy Emily Rose (2005). Amerykański reżyser stawiał w swym utworze pytanie: czy „poprawny politycznie” sąd miał prawo do lekkomyślnego potępienia sakralnych rytuałów jako anachronicznych zabobonów, czy może wydany wyrok był zwykłą kpiną ze sprawiedliwości?

„Uderz w stół, a nożyce się otworzą”... W 2006 roku niemiecki filmowiec Jan Chrystian Schmid nakręcił swoistą odpowiedź na dzieło Derricksona, zatytułowaną Requiem. Opowiada w niej historię chorej na epilepsję dziewczyny, która pod wpływem „fanatycznie” katolickich rodziców wmawia sobie oraz innym, iż stała się siedliskiem sześciu groźnych demonów. Wymowa filmu Schmida licuje z tonem większości artykułów prasowych, jakie ukazały się w Niemczech po procesie. Była w nich mowa i o „zabobonnych klechach”, i o „prymitywnej wierze w diabły i demony”. Jedynie nielicznych zainteresowały prawdziwe okoliczności śmierci Anny Elżbiety Michel.

Ania już jako czternastoletnia dziewczyna zaczęła ulegać nocnym paraliżom. Pomimo badań medycznych, które niczego nie wykazały, została skierowana do sanatorium dla dzieci i młodzieży, gdzie doświadczyła po raz pierwszy przejmujących „halucynacji”, które stały się w późniejszych latach codziennością. Były to „diabelskie twarze” – ciemne, przeraźliwie wykrzywione; widywała je w różnych miejscach, o wszystkich porach dnia.

Dziewczynka była jednak absolutnie zdrowa. Diagnozy psychiatrów i neurologów były niekonsekwentne i sprzeczne, „choroba” Ani wymykała się definicjom i klasyfikacjom. Objawy „psychozy” - mimo regularnego zażywania leków – nie znikały. Ania nadal widziała „diabelskie twarze”, momentami czuć od niej było spalenizną i gnojówką, mówiła nieraz głosem, jakiego zwykły człowiek nie byłby w stanie z siebie wydać, zastygała w jednej pozycji na wiele godzin, rozrywała różańce, pluła na święte obrazy, krzywdziła siebie i innych.

Cały przebieg początków opętania Ani, opis „choroby” i rezultatów badań lekarskich – słowem: całość zlekceważonego przez sąd materiału dowodowego - spisana została przez antropolog Felicytę D. Goodman w książce Egzorcyzmy Anneliese Michel . Autorka przytoczyła w swej publikacji także fragmenty rozmów przeprowadzonych z Anią podczas egzorcyzmów - obrzędy zostały bowiem zarejestrowane przez jednego z księży na taśmie magnetofonowej. Dziwnym trafem – niemieccy sędziowie nie dopuścili do procesu żadnej z 40 kaset dokumentujących wypędzanie diabła...

Jak dowiadujemy się z taśm - Ania opętana została przez sześć demonów: Lucyfera, Judasza, Nerona, Kaina, Hitlera i Fleischmana (upadłego księdza z XVI wieku). Diabły, których imiona rodzą w zwykłym człowieku niesmak oraz obawę, w pobożnej i wrażliwej duszy Ani znalazły sobie siedzibę – nienawistny dom, który trzeba rujnować powoli od wewnątrz, nie mogąc go zniszczyć od razu w całości.

Demony miały nie tylko swoje imiona, ale i swoje grzechy, za które zostały potępione. Nie były czymś zupełnie obcym i abstrakcyjnym. Mówiły zarówno po łacinie, jak i po niemiecku - nawet z regionalnymi naleciałościami - budząc grozę, jakiej zwykły człowiek nie byłby w stanie znieść. Same fragmenty nagrań pozostawiają silny ślad w psychice, wywołując lęk na samo ich wspomnienie - cóż dopiero bezpośredni kontakt...

Według Rytuału Rzymskiego - aby demony mogły być wypędzone - powinny mówić przez opętanych. Dlatego też do księdza należy postawienie odpowiednich pytań, na które złe moce muszą udzielać prawdziwych odpowiedzi.

Demony okazały się szczególnie wrażliwe na wodę święconą, niezwykle bały się adoracji pięciu ran (zwłaszcza piątej), wyły na dźwięk imienia Jezus oraz modlitw do aniołów. Podczas egzorcyzmów nagranych na kasety magnetofonowe dawały pośrednio wskazówki, jak należy postępować. Przykładowo: „Modlić się i wierzyć to nic... Iść do Komunii, trzymając wyciągniętą łapkę... ha!... to coś mojego, żebyście wiedzieli!” albo: „Modlić się, wtedy wszystko się uda, ty księże, brudna świnio, ty przeklęty, ale na szczęście, niewielu w to wierzy!” .

Diabeł jest wulgarny, złośliwy, poszczególne demony kłócą się w Ani między sobą. Następują chwilę wzlotów i załamań... Zwykły człowiek poddałby się z bólu i strachu, ale Ania zostaje do końca i walczy. Gnębiona przez złe duchy, które zabraniają jej jeść, spać w łóżku, zmuszają do jedzenia pająków, powodują paraliże – z godnością przyjmuje cierpienia. Gdy ksiądz wypędza wreszcie demony, okazuje się, że niektóre z nich muszą wrócić – i to na prośbę „siły wyższej”. W jakim celu? Z zapisków Ani, z relacji księży oraz z nagrań wynika tylko jedno rozsądne wyjaśnienie – Anna Elżbieta Michel została powołana, aby odkupić grzechy tych, którzy z niej zadrwią i którzy jej nie uwierzą.

Opętanie Ani przypadło na okres, gdy Niemcy w niesłychanym tempie przyswajali sobie „moralne” zdobycze rewolucji 1968 roku. Swoboda obyczajowa, wiotczenie tradycyjnej moralności oraz zanik postaw religijnych – oto atmosfera, w jakiej dojrzewał konflikt dziewczyny z otoczeniem. W teologii oraz życiu codziennym coraz częściej wpychano Diabła między nierozumne bajdy, podejmowano próby młodzieżowego „unowocześniania” liturgii. Teolog Herbert Haag pisał w swojej książce Pożegnanie z diabłem: „Jeśli używamy pojęć ‘zło’, ‘moc złego’, mamy do czynienia z pewną nieokreśloną, tylko pomyślaną wielkością, i musimy przy tym być świadomi , że ‘zła’ jako takiego nie ma. ‘Zło’ istnieje o tyle, o ile przyjmuje postać w człowieku, poprzez jego wolę i działanie. Nie ma zła, jest tylko zły człowiek” .

Współcześnie sytuacja jest niemalże identyczna, jeśli nie bardziej skrajna. Człowiek nie tylko nie wierzy w istnienie Szatana ale sam bawi się w Diabła kosztem Boga. Ludzie nieświadomie umiłowali zło, którym powinni się brzydzić. Zło stało się bowiem bardziej „atrakcyjne” od dobra. Symbolika diabelska pokazywana jest dla ubogacenia rzeczywistości – reklamy wykorzystują ją ku pozyskaniu większej liczby konsumentów, dzieciaki na bale przebierańców stają się rozkosznymi diabełkami, karnawałowe kreacje upstrzone są migającymi, czerwonymi różkami.. Zdawać by się mogło niewinne drobiazgi ale właśnie te drobiazgi składają się na rozmiękczenie naszego lęku przez ogniem piekielnym, który już ponoć wcale nie istnieje..

Sartre pisał, że piekłem są inni ludzie i taki też pogląd przeważa w sercu współczesnego człowieka. Ania zdawała sobie doskonale sprawę z narastającej miałkości wiary i z faktu, że nawet sam Kościół oddala się od Boga. Zresztą demony mówiły przez Anię o sądzie kary, który ma być gorszy zarówno od pierwszej, jak i drugiej wojny światowej, o sądzie którego istnienie jest również negowane..

Dla pocieszenia i wsparcia miewała natchnienia, przeważnie mówiła do niej Matka Boska, w późniejszym okresie również Zbawiciel. W jej zapiskach (nie wskazujących mówiącego) czytamy:

1. Wszystko co dobrego czynisz, co uczyniłaś pochodzi ode mnie [...]

2. Oczekuj wszystkiego ode mnie, ale to wszystkiego. Mogę to, co niemożliwe uczynić możliwym. Pokładaj we mnie wielkie zaufanie [...]

3. Żałuj za swoje grzechy, a potem uwierz w moją wielką miłość do ciebie, nie wątp w nią, to mnie zasmuca. Moje drogi są drogami tajemniczymi, musisz mi pozostawić wybór drogi dla ciebie. Czy nie dałem ci już dużo dowodów mojej miłości?

4. Milcz! Nie mów tak dużo! Powściągnij język. Gdyż z każdego niepotrzebnie wypowiedzianego słowa musisz zdać rachunek [...]

5. Nie martw się o przyszłość. Staraj się w każdej chwili wsłuchiwać we mnie i spełniać moje życzenie (moją wolę). Kocham cię z czułością. Ty rób to samo, spełniając moje najcichsze życzenia – wsłuchawszy się w mój głos. (Owce znają głos swojego Pasterza. Ja jestem dobrym Pasterzem i kocham moje owce).

6. Uwierz, że wysłuchuję każdą modlitwę, jeśli nie stoi ona na przeszkodzie do zbawienia duszy. Często długo nie wysłuchuję nawet sprawiedliwych próśb moich dzieci, aby je uczynić wytrwałymi oraz aby ich modlitwy przyniosły korzyść grzesznikom.

7. Nie zniechęcaj się, jeśli coś nie dzieje się (od razu) po twojej woli. Spróbuj chociażby ukryć oburzenie. Nie wiesz, do czego takie przeciwności są dobre i potrzebne. Powinnaś za nie dziękować.

8. Nieprzerwanie proś i błagaj za swoich bliźnich aby i oni także osiągnęli wieczną ojczyznę.

9. Czy nie jestem dla ciebie kochającym, zawsze troskliwym Ojcem?

10. Nie zapominaj o dziękczynieniu za tak wiele darów, których ci udzieliłem. Moje krzyże są największymi darami łaski [...]

11. Módl się i ofiaruj wiele za moich kapłanów. Nie na darmo ukazałem ci wielkość i godność każdego z nich, tak że zadrżałaś z bojaźni. Rozważ to, że nawet najbardziej niegodny kapłan jest drugim Chrystusem. Nie sądź nikogo abyś nie była sądzona. Pozostaw to mnie!

12. Dopuszczam twoje pokusy. Walcz z nimi, nie daj się pokonać. Nie dam ci ich ponad twoje siły [...] W walce się wzrasta, jeśli się walczy wraz ze mną.

Misja powierzona młodej dziewczynie była dla niej bardzo ciężka. Swoim cierpieniem odkupywała nasze grzechy. Uświadamiając istnienie Szatana, przypominała jednocześnie o istnieniu Boga i o tym, że zło zawsze przegrywa a dobro jest silniejsze.

Jakie jest przesłanie Ani Elżbiety Michel? Przede wszystkim każe nam pamiętać, że Szatan istnieje naprawdę, jest wśród nas i musimy z nim walczyć modlitwą, wzywać naszych aniołów – toczących wielkie boje o nasze dusze, ufać w moc Boga i nie poddawać się pokusom, których często nie widzimy. I pamiętać o sensie słów jakie Zbawiciel mówił do Barbary Weigand (nieznanej w Polsce mistyczce, członkini Trzeciego Zakonu św. Franciszka z Asyżu), której dzieło miało być dopełnione przez Anię: „Czy myślisz, że cierpiałaś na próżno? Załóżmy nawet, że w ogóle w nic nie uwierzą; musisz wiedzieć, że masz tę samą zasługę, jakbyś przez to nawróciła cały świat, zapamiętaj sobie to wreszcie...” .

Magdalena Żuraw
inne teksty autorki...