Prawica.net

Hiszpański myśliciel z Salamanki, Tomas de Mercado, w roku 1571 napisał: ?Widzimy, że dobra prywatne kwitną, podczas gdy należące do rządu cierpią z powodu nieodpowiedniej troski i gorszego zarządzania?. Minęły wieki a spostrzeżenie Mercado nie straciło nic na ważności.

Dobra publiczne podupadają dlatego, że, jak napisał inny późnoscholastyczny hiszpański uczony:? każdy człowiek więcej dba o to, co jego własne, niż o to, co wspólne dla wszystkich lub dla wielu, gdyż unikając pracy, zostawia innym troskę o dobro wspólne?.

Innymi słowy, chętnych do przeznaczania środków na utrzymanie dobra wspólnego w należytym stanie, brakuje. Natomiast chętnych do czerpania pożytków z rzeczy wspólnej ustawia się długa kolejka. Prowadzi to do traktowania dobra kolektywnego jak łupu i do grabieżczej jego eksploatacji.

Niniejszy problem nie dotyczy tylko dóbr publicznych. Dzielenie dóbr na prywatne i publiczne nie do końca oddaje istotę problemu, ponieważ dobro prywatne może być, bądź własnością indywidualną, bądź własnością wspólną. Im więcej osób jest właścicielem dobra prywatnego tym bardziej będzie ono obciążone tendencją do podupadania. Oczywiście skrajność w postaci dobra publicznego, które jawi się raczej jako własność niczyja niż własność kogokolwiek, powoduje występowanie skrajnego marnotrawstwa i destrukcji.

Motywacja do utrzymywania dobra z którego korzystać może teoretycznie każdy jest u poszczególnych jednostek tak niska, że środki do tego celu konieczne, trzeba pozyskiwać w drodze przymusu (opodatkowanie). Problem w tym, że płacą wszyscy, a o tym jak używać dobra kolektywnego decyduje większość (przynajmniej w demokracjach). W takiej sytuacji zawsze będzie występować niezadowolona dyskryminowana mniejszość. Roszczenia owej mniejszości spotykają się z reakcją większości. Dochodzi do konfliktu.

W obliczu zaistnienia konfliktu interesów władza ma do wyboru trzy warianty działania: 1) iść na ustępstwa wobec mniejszości, 2) nie iść na ustępstwa wobec mniejszości, 3) zmniejszyć strefę publiczną, eliminując przyczynę.

Socjaliści są zwolennikami wariantu numer jeden. Twierdzą, (za Marksem) że ?moralność ewoluuje?, toteż zachowania dzisiaj naganne jutro mogą być akceptowaną przez wszystkich normą. Taka postawa sprawia, że zaczyna się przyzwalać na propagowanie różnych dewiacji i wynaturzeń, oczywiście w imię tolerancji i postępu.

Stosowanie metody ustępstw jest szalenie niebezpieczne, ponieważ powoduje eskalację roszczeń zgodnie z powiedzeniem: ?Daj palec?.?. Widać to dobitnie na przykładzie środowisk gejowskich. Pierwszym postulatem było: ? nie ważne jak wydajemy się wam obrzydliwi macie nas tolerować?.

Gdy homoseksualiści osiągnęli cel numer jeden ? ?tolerancję? ? zaczęli domagać się równości pod hasłem: ?pary homoseksualne są równe parom heteroseksualnym?. W kilku krajach ?równość? została osiągnięta i zalegalizowano ?małżeństwa homoseksualne? oraz prawo takich par do adoptowania dzieci. Przyszła pora na postulat numer trzy. Skoro jesteśmy równi (sami to przyznaliście dając nam prawa), to oznacza, że przez lata byliśmy dyskryminowani, a więc chcemy zadośćuczynienia !!

Konserwatyści wybierają wariant drugi ? nie iść na ustępstwa. Konserwatyści uważają, iż moralność jest czymś uniwersalnym i ponadczasowym, że jest zdefiniowana raz na zawsze. Nie dopuszczają więc w sferze publicznej do jej naruszania. Konserwatyści są przekonani o istnieniu porządku (boskiego bądź naturalnego), którego zachwianie prowadzi do upadku.

Socjalista na zjawisko zwiększonego spożywania alkoholu przez młodzież w parkach publicznych powie, że trzeba to tolerować, konserwatysta powie, że jest tym zmartwiony i że należy zwalczać to zjawisko. Libertarianin, zwolennik trzeciego wariantu rozwiązywania konfliktu interesów stwierdzi, że jest zmartwiony istnieniem parków publicznych.

Pisząc o konflikcie interesów mam na myśli konflikt, występujący pomiędzy grupami społecznymi, dotyczący tego, jak używać dóbr wspólnych. W przypadku zaistnienia konfliktu pomiędzy władzą i społeczeństwem, władza zawsze stoi po stronie władzy. Ale to już inny kryminał.

Jarosław Cholewiński
inne teksty autora...