Prawica.net

Jednym z największych problemów, z którym musi zmierzyć się obecny rząd, ale i nowe władze Warszawy po najbliższych wyborach samorządowych, jest problem tzw. ?gruntów warszawskich?, objętych dekretem Bolesława Bieruta z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze miasta stołecznego Warszawy.

Jest to wciąż jątrząca rana na ciele stolicy. Haniebny dekret cały czas obowiązuje, a sprawiedliwość, ale także zwykła ludzka przyzwoitość domaga się jego uchylenia i choćby częściowego naprawienia krzywd wyrządzonych przez komunistów mieszkańcom ?niezłomnego miasta?.

Dekret o gruntach warszawskich objął obszar Warszawy o powierzchni ok. 14.146 ha. Skutkiem wejścia w życie dekretu było przejście z mocy ówczesnego prawa wszystkich gruntów w granicach miasta na rzecz gminy miasta stołecznego Warszawy, a w 1950 r., po zniesieniu samorządu terytorialnego, na rzecz Skarbu Państwa. Budynki znajdujące się na gruntach objętych dekretem przechodziły na własność gminy wówczas, gdy ich właściciele lub ich prawni następcy nie złożyli w terminie wniosku o oddanie gruntu w użytkowanie w formie wieczystej dzierżawy lub gdy ich wnioski zostały rozpatrzone odmownie, albo wcale nie zostały rozpatrzone, co zdarzało się bardzo często. Okres PRL-u nie sprzyjał odzyskiwaniu własności.
 

Nadzieja na sprawiedliwość
 
Rok 1989 przyniósł byłym właścicielom nadzieję na sprawiedliwość wobec tendencji przekreślenia dziedzictwa komunizmu i naprawienia krzywd popełnionych przez władzę ludową. Począwszy od lat 90-tych dawni właściciele, których żyje coraz mniej, a także ich spadkobiercy podejmują działania przewidziane prawem, ponawiają wnioski załatwione odmownie, a także wskazują na przypadki naruszenia prawa - zarówno w toczących się postępowaniach administracyjnych, jak i przed sądem.

Do Prezydenta Miasta St. Warszawy złożono dotychczas ok. 17 tys. wniosków o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego gruntu oraz o zwrot budynków. W Ministerstwie Transportu i Budownictwa toczy się ok. 1700 spraw z dekretu, a przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym w Warszawie ok. 200. Natomiast przed sądem powszechnym toczy się obecnie ok. 100 spraw odszkodowawczych z dekretu, na łączną kwotę ok. 300 mln. zł., w których stroną pozwaną jest Skarb Państwa. Niektóre sprawy ciągną się już kilka, a nawet kilkanaście lat. Skargi na przewlekłość postępowań sądowych i  administracyjnych w sprawach dekretowych trafiły do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu, który uznał ich zasadność i domaga się od Polski stosownych wyjaśnień oraz szybkiego załatwienia toczących się spraw.

Indywidualne decyzje, choć w przysłowiowych bólach, jednak zapadają. Do końca 2005 r. wydano ok. 2250 decyzji administracyjnych dotyczących zwrotu lub odmowy zwrotu nieruchomości. Zwrócono 1879 nieruchomości, w tym ok. 1200 nieruchomości zabudowanych. Wobec pojawiających się nieprawidłowości, a nawet oszust, w ostatnich latach proces ten zwolnił, gdyż każda sprawa jest rozpatrywana bardzo dokładnie.

Tymczasem, wobec dużych trudności prawnych i faktycznych, konieczne jest rozwiązanie systemowe. Należy uchwalić prawo, które uchyli dekret Bieruta i wskaże możliwości naprawienia wszystkich krzywd z niego wynikłych, albo w drodze zwrotu nieruchomości, gdy jest to możliwe, albo w drodze słusznej rekompensaty (lub odszkodowania), gdy zwrot nie wchodzi w rachubę z powodu nieodwracalnych skutków prawnych (np. część nieruchomości zbyto w międzyczasie na rzecz osób trzecich, których tak pozyskana własność jest chroniona księgą wieczystą, inna część zaś została przeznaczona na cele publiczne).
 

Projekt ustawy reprywatyzacyjnej
 
Wobec licznych wniosków i trudności związanych z ich realizacją, na polecenie prezydenta Lecha Kaczyńskiego w Urzędzie Miasta St. Warszawy podjęto prace nad projektem właściwej regulacji prawnej. W dniu 1 grudnia 2005 r. został przesłany do Ministerstwa Skarbu Państwa projekt ustawy o reprywatyzacji nieruchomości warszawskich oraz o rekompensatach i odszkodowaniach za niektóre nieruchomości warszawskie przejęte przez państwo. W ministerstwie powołano zespół roboczy z udziałem przedstawicieli miasta, który na kanwie projektu miejskiego przygotował w styczniu 2006 r. projekt ministerialny ustawy o regulacji skutków prawnych dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy.

Projekt ustawy ogranicza krąg podmiotów mających prawo do świadczenia wynikającego z ustawy do osób fizycznych i ich spadkobierców oraz do spółek handlowych, właścicieli nieruchomości w dniu przejęcia.

Obejmie 1/ wnioski o zwrot nieruchomości złożonych w terminach określonych w odrębnych przepisach, a nie rozpatrzonych do chwili obecnej, 2/ wnioski, które zostały załatwione odmownie z innych przyczyn, niż niezgodność z planem zagospodarowania przestrzennego, a wreszcie 3/ wnioski, które nie zostały do tej chwili złożone lub zostały złożone poza terminami określonymi w dekrecie o gruntach warszawskich lub w odrębnych przepisach regulujących zasady dochodzenia roszczeń w wyniku przejęcia nieruchomości. Byli właściciele zaliczani do trzeciej grupy nie mają obecnie żadnych możliwości prawnych dochodzenia roszczeń o zwrot nieruchomości.

W przypadku pierwszej grupy wniosków przewiduje się zwrot nieruchomości poprzez ustanowienie użytkowania wieczystego gruntu i zwrot budynku, o ile grunt w dniu przejęcia był zabudowany. Jeśli nieruchomości nie będzie można zwrócić, wnioskodawcy będzie przysługiwało odszkodowanie. W przypadku drugiej grupy wniosków przysługiwałoby odszkodowanie za szkodę rzeczywistą lub nieruchomość zamienna. Natomiast w przypadku trzeciej grupy wniosków przysługiwałaby rekompensata w wysokości 15 proc. wartości przejętej nieruchomości warszawskiej.

Zwrot nieruchomości (ustanowienie użytkowania wieczystego gruntu oraz zwrot budynku) nastąpi w większości przypadków z zasobu nieruchomości gminy Miasta St. Warszawy, ponieważ większość nieruchomości warszawskich została skomunalizowana w 1990 r.
Postępowanie w sprawie o rekompensatę będzie przeprowadzane w oparciu o przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego i wszczynane na wniosek osoby uprawnionej, złożony nie później niż w terminie 12 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy. Po upływie tego terminu uprawnienie do złożenia wniosku nieodwołalnie wygaśnie. 
 

Skąd wziąć pieniądze na odszkodowania?
 
Pieniądze przeznaczone na wypłatę odszkodowań oraz rekompensat mają znaleźć się w Funduszu Reprywatyzacyjnym, utworzonym na bazie istniejącego państwowego funduszu celowego pod nazwą Fundusz Reprywatyzacji, który powstał na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 1996 r. o komercjalizacji i prywatyzacji. Środkami ma dysponować Minister Skarbu Państwa, zaś odszkodowania i rekompensaty mają być wypłacane w pięciu równych ratach rocznych oraz podlegałyby waloryzacji. Pierwsza rata odszkodowania i rekompensaty wypłacana byłaby w terminie 6 miesięcy od wydania ostatecznej decyzji o przyznaniu odszkodowania lub rekompensaty, jednak nie wcześniej niż w 2009 r.

Późny termin, to fakt. Dla wielu starszych osób dramatycznie późny. Projektodawcy tłumaczą to kilkoma względami. Po pierwsze, należy stworzyć i uaktualnić wykazy nieruchomości przeznaczonych do oddania w użytkowanie wieczyste, nie obciążonych prawnie.

Po drugie, musi zostać stworzony wykaz nieruchomości zamiennych. Po trzecie, konieczne jest stworzenie odpowiedniej infrastruktury technicznej, przygotowania rejestrów wypłat i odszkodowań. Przede wszystkim jednak ? to po czwarte ? muszą zostać zebrane odpowiednie środki na rachunku Funduszu. Jak wynika z szacunków Biura Gospodarki Nieruchomościami Urzędu Miasta St. Warszawy, kwota na pokrycie wszystkich odszkodowań i rekompensat za przejęte grunty warszawskie wyniesie ok. 12-13 mld. zł.
 
Jednym z podstawowych warunków realizacji ustawy będzie solidarny udział Skarbu Państwa oraz Miasta St. Warszawy w sfinansowaniu wypłat rekompensat oraz odszkodowań. Prezydent Miasta St. Warszawy zadeklarował możliwość przekazywania rocznie kwoty 500 mln. zł na sfinansowanie odszkodowań i rekompensat za przejęte grunty warszawskie, przez okres 5 lat. Zatem ogólna suma przeznaczona na ten cel z kasy miasta wyniesie 2,5 mld. zł. Pozostałe środki mają pochodzić m.in. ze sprzedaży 5 proc. akcji (rezerwa reprywatyzacyjna) oraz ze sprzedaży nieruchomości rolnych Skarbu Państwa.

Jednak może to nie wystarczyć na pokrycie całych brakujących 10 mld. zł, wobec planów finansowania z Funduszu także innych roszczeń reprywatyzacyjnych. W związku z powyższym, w przypadku niedoboru środków przeznaczonych na wypłatę rekompensat i odszkodowań, Minister Skarbu Państwa proponuje, aby Prezydent Miasta St. Warszawy wystąpił o stosowną pożyczkę z budżetu państwa, która następnie może być umorzona przez Radę Ministrów.

Przewiduje się, że prace nad projektem ustawy i towarzyszącymi jej rozwiązaniami prawnymi potrwają co najmniej do końca 2006 r. Zatem realny termin, w jakim projekt ustawy o gruntach warszawskich mógłby zostać skierowany przez Radę Ministrów do Sejmu RP to pierwszy kwartał 2007 r.

Realizacja ustawy, poza oddaniem sprawiedliwości osobom poszkodowanym, przyczyni się do racjonalnego gospodarowania zasobami mieszkaniowymi stolicy i zwiększy bezpieczeństwo prawnego obrotu nieruchomościami, co przyczyni się do podniesienia atrakcyjności stolicy dla inwestorów krajowych i zagranicznych. To zaś spowoduje przypływ kapitału i umożliwi pozyskanie nowych inwestycji, które spowodują szybszy, dynamiczny rozwój stolicy. I wreszcie będzie w Polsce przestrzegana konstytucyjna zasada ochrony własności oraz respektowana zasad państwa prawnego.
 

dr Artur Górski
Członek Rady Służby Cywilnej, poseł na Sejm

Ocena publikacji:

0

Jeszcze nie głosowano

Oceń i Ty: Select ratingBardzo słabySłabyOKDobryŚwietny