Prawica.net

16 czerwca mija 3 rocznica śmierci ks. Michała Poradowskiego

Jak to jest...
Umiera wielki człowiek tak
jakby był mały
Garstka ludzi Go żegna
Nie tłumy
I milczą honorowe salwy
Zastrzeżone dla miernot
(polityk, artysta mąż stanu)
Ale te słowa nie pasują do osób
Wszystko już skundlało
Odchodzą wielcy
Panoszą się... karły

(Wanda Sieradzka, Pamięć)

Fragment wiersza, stanowiący motto do niniejszego tekstu został napisany w hołdzie dla ks. Michała Poradowskiego, który odszedł od nas 16 czerwca 2003 roku we Wrocławiu. Odszedł dosłownie tak, jak opisuje poetka: bez honorowych salw i bez tłumów zwyczajowo towarzyszących ostatniej drodze ludzi znanych, choć nie koniecznie zasługujących na pamięć; odszedł cicho i skromnie jakby był mały, a przecież żył i umarł wielki.

Rodzina Poradowskich, herbu Sas, związana była z Ziemią Kaliską od co najmniej trzech pokoleń przed ks. Michałem. Jego pradziad, także Michał, pełnił funkcję administratora majątku Skarszew, a jego dziad ? Józef, zakupiwszy tysiąc mórg ziemi z majątku Pawłówek, założył folwark Niedźwiady i był właścicielem poczhalterii w Kaliszu.

Syn Józefa ? Stanisław, był postacią bardzo znaną i wielce zasłużoną dla miasta. Ten asnykowiec i wychowanek znanego poety Stefana Gillera, a z wykształcenia inżynier elektryk, zasłynął m.in. tym, że był właścicielem pierwszego tutaj biura elektotechnicznego. Dom Poradowskich przy ul. Nowoogrodowskiej (obecnie ul. Kościuszki) był pierwszym budynkiem mieszkalnym w Kaliszu, w którym pojawiło się oświetlenie elektryczne. Podobne instalacje założył też Stanisław w kilku fabrykach w mieście, a także był konsultantem przy budowie pierwszej kaliskiej elektrowni miejskiej. Przez dwa lata wykładał fizykę w gimnazjum im. Tadeusza Kościuszki (obecnie II LO). Pełnił także funkcję miejskiego radnego.

Będąc na drugim roku studiów politechnicznych Stanisław zaręczył się z Wandą Aleksandrą Bieniecką herbu Łodzia, z którą ożenił się w roku 1905. Z tego małżeństwa, 4 września 1913 roku w Niedźwiadach przyszedł na świat Michał Poradowski.

Pierwszą szkołą, do której uczęszczał mały Michał była szkoła pani Kolabińskiej, a więc jedna z najdroższych, ale i najlepszych w Kaliszu. Stamtąd trafił zaś do klasy matematyczno-przyrodniczej w Gimnazjum im. Tadeusza Kościuszki. W nauce nie był prymusem. Najlepsze oceny zbierał z religii i zachowania, co biorąc pod uwagę jego dalsze losy, mogło mieć duży wpływ na wybór drogi życiowej. Był także harcerzem, nawet przez jakiś czas prowadził drużynę kajakową organizując wycieczki krajoznawcze i obozy w okolicach Kalisza. Dość wcześnie dało też o sobie znać jego patriotyczne wychowanie, bo wraz ze starszym bratem ? Szymonem, działał w Młodzieży Wielkiej Polski.

Szkołę ukończył maturą w roku 1931, po czym wyjechał z Kalisza do Włocławka, gdzie wstąpił do Wyższego Seminarium Duchownego. Studiując prowadził jednocześnie koło harcerskie złożone z alumnów, którzy przygotowywali się do służby kapelańskiej w harcerstwie. Tutaj też zetknął się z późniejszym Prymasem Polski, ks. Stefanem Wyszyńskim, który doceniając talenty Michała Poradowskiego namówił go do podjęcia dalszych studiów w zakresie prawa i socjologii.

W roku 1936, 14 czerwca, otrzymał święcenia kapłańskie, a swoją prymicyjną mszę św. odprawił w Kaliszu, prawdopodobnie w bazylice św. Józefa. Potem zapisał się na wydział prawa na Uniwersytecie Warszawskim, gdzie wstąpił do organizacji pod nazwą Porozumienie Antykomunistyczne i został jej bibliotekarzem, jednocześnie aktywnie włączając się do pracy nad tworzeniem bibliografii dotyczącej komunizmu i antykomunizmu.

Gdy był na czwartym roku studiów, wybuchła II wojna światowa, dalszą naukę kontynuował więc w trybie tajnym. Dzięki wszczepionej Mu przez rodziców i kształtowanej dalej podczas edukacji w Kaliszu i we Włocławku miłości do ojczyzny, natychmiast po klęsce wrześniowej zaangażował się w podziemną walkę z okupantem, najpierw w szeregach Nardowo-Ludowej Organizacji Wojskowej, a od 1942 roku w Narodowych Siłach Zbrojnych. W konspiracji otrzymał stopień kapitana i przybrał pseudonim Benedykt, być może dla podkreślenia benedyktyńskiej pracy, jaką wykonywał dla organizacji, gdyż praktycznie od podstaw stworzył Służbę Duszpasterską Dowództwa NSZ i uczynił zeń sprawnie działające ogniwo konspiracyjnej armii.

Do głównych Jego zadań należało szkolenie kapelanów, co czynił nie tylko poprzez wygłaszanie kazań, dawanie wykładów, czy dzięki kursom, ale również tworząc i wydając dla nich podziemne pismo pod tytułem Lux Mundi. W konspiracji pisze także swoją pierwszą książkę pt. Katolickie Państwo Narodu Polskiego, na którą składały się właśnie Jego podziemne wykłady dla kapelanów. Niestety podczas powstania warszawskiego dzieło zaginęło i tylko dzięki odnalezieniu na długo po wojnie dwóch jej rozdziałów, mogło - mocno okrojone - ukazać się drukiem.

Wybuch powstania warszawskiego zaskoczył ks. Michała Poradowskiego w Bernerowie. Stolica była odcięta przez pierścień nazistowskich wojsk tłumiących insurekcję, a zatem nie mógł o­n wziąć czynnego udziału w walkach. Do końca wojny i tuż po niej pełnił więc swoją duszpasterską służbę w różnych parafiach, najpierw w diecezji częstochowskiej, a potem w swojej rodzimej ? włocławskiej.

30 marca 1945 r. trafił z powrotem w swoje rodzinne strony obejmując parafię św. Jakuba Apostoła w podkaliskiej Tłokini. Kościół parafialny, zamknięty przez Niemców i przez to zaniedbany wymagał wielkiego nakładu pracy, by przywrócić mu wygląd godny Domu Bożego. Czasy były ciężkie, jako że po klęsce Hitlera kraj znalazł się pod rządami komunistów zwalczających wszelkie formy kultu religijnego. Dzięki własnej pracy i aktywnej pomocy parafian udało się w końcu ks. Michałowi doprowadzić budynek do stanu używalności i rozpocząć normalną, duszpasterską pracę.

Niestety, nie dane Mu było długo zagrzać tu miejsca, gdyż już w lipcu skierowano Go na parafię do Michelina pod Włocławkiem, a zaledwie miesiąc później ściągnięto do pracy naukowej w Wyższym Seminarium Duchownym we Włocławku. Tu, zaledwie po kilku dniach pracy otrzymał poufną wiadomość o grożącym Mu aresztowaniu ze strony NKWD i UB, musiał więc uciekać na Zachód. Zorganizowano Mu przerzut do Włoch, do armii gen. Władysława Andersa, dokąd miał trafić jako kapelan wraz z innymi członkami sztabu Narodowych Sił Zbrojnych, zagrożonymi nasilającymi się komunistycznymi represjami.

Do Włoch jednak nigdy nie dotarł, gdyż w międzyczasie II Korpus gen. Andersa został zdemobilizowany. Wiadomość ta dotarła do uciekinierów w niemieckim Murnau. Nie wiedząc zatem co ma robić dalej, ks. Poradowski zdecydował się dołączyć do swoich znajomych księży, uwolnionych z obozu koncentracyjnego w Dachau i trafił do stolicy Francji.

W Paryżu przebywał prawie do końca roku 1949, skupiając się przede wszystkim na kontynuowaniu edukacji na kilku tamtejszych wyższych uczelniach. Wart podkreślenia jest w tym miejscu fakt, że mając zaledwie 35 lat ks. Michał Poradowski był już potrójnym doktorem nauk: prawa, socjologii i teologii, uczył się także języków obcych, m.in. hiszpańskiego. Był zatem człowiekiem nieprzeciętnie inteligentnym i nadzwyczaj pracowitym; co więcej ? chciał tę swoją wiedzę jak najszybciej spożytkować w swojej służbie duszpasterskiej.

Chciał wracać do swojej umiłowanej Ojczyzny, do czego namawiał go również usilnie ówczesny Wielki Kanclerz Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego i biskup lubelski ks. Stefan Wyszyński. Dobrze pamiętał o­n młodziutkiego i bardzo zdolnego księdza z seminarium we Włocławku i teraz zaproponował mu objęcie na KUL katedry socjologii. W Polsce jednak ks. Michał nadal był poszukiwany przez komunistyczną bezpiekę i powrót mógł kosztować go utratę wolności, a może nawet i życia.

Wracając zapewne nie pomógłby nikomu, nie mogąc służyć ludziom ani swoją wiedzą, ani wykształceniem, ani zapałem do pracy. Nic zatem dziwnego, że nie dał się długo namawiać, gdy otrzymał propozycję wyjazdu do Chile.

Opuszcza więc Francję, by w wigilię Nowego Roku 1950 wyjść na ląd w chilijskim Valparaiso i rozpocząć najbardziej aktywny i twórczy okres swojego życia. Jego nieprzeciętny talent zostaje szybko doceniony i już w 1952 otrzymuje katedrę socjologii i katolickiej nauki społecznej na Papieskim Uniwersytecie Katolickim w Valparaiso, a potem także zostaje profesorem Uniwersytetu Marynarki Wojennej, gdzie prowadzi wykłady o marksizmie, komunizmie i światowej rewolucji.

W Chile spędził prawie pół wieku swojego aktywnego życia. Tamże, oprócz wykładów zajął się również pracą czysto naukową. Interesują go głównie sprawy związane z życiem Kościoła Katolickiego oraz studia nad komunizmem. Pisze tu ks. Michał wiele książek i artykułów poświęconych tematom politycznym, np. serię tekstów traktujących o marksizmie, która ukazała się potem w wydaniu książkowym pod wspólnym tytułem Wyzwolenie czy ujarzmienie?

Wśród innych wielu jego politycznych dzieł wymienić należy Marksowską rewolucję w Rosji, Teologię wyzwolenia Karola Marksa, Aktualizację marksizmu przez trockizm, a przede wszystkim Dziedzictwo rewolucji francuskiej. Dzięki swojej benedyktyńskiej pracy, staje się z czasem słynny w całej Ameryce Południowej, a nawet poza nią. Wygłasza rocznie setki referatów, uczestniczy w kilkunastu konferencjach naukowych poświeconych komunizmowi, m.in. w Chile, Brazylii, Argentynie, Peru, Paragwaju, a nawet na Tajwanie.

Najczęściej zapraszali mnie do Brazylii - mówił w jednym z wywiadów ksiądz Poradowski - wozili samolotami do najodleglejszych koszar w dżungli na wykłady. Podczas jednego pobytu dałem 40 wystąpień, przyjechałem kompletnie wyczerpany, prawie głosu nie zdarłem, przez miesiąc prawie nie mogłem mówić.

Nie do przecenienia jest Jego praca publicystyczna. Jego artykuły ukazywały się w wielu czasopismach na całym świecie, np. w Duszpasterzu Polskim Zagranicą, Myśli Polskiej, londyńskim Życiu i Opoce, madryckim Verbo, chilijskich: Seguridad Nacional Politica y Geostrategia, Philosophica, Politica, Tizona, meksykańskiej Replica, argentyńskich: Verbo, Studia Croatica, brazylijskiej Hora Presente. Tworzy i wydaje antykomunistyczne czasopismo pt. Estudios sobre el comunismo, które ? jak sam podkreśla ? przyczyniło się w ogromnym stopniu do kształtowania postaw południowoamerykańskich oficerów i inteligencji.

Przy całym tym ogromie pracy naukowej nie zapomina o swojej Ojczyźnie. Angażuje się w działalność nielicznej, ale bardzo podzielonej tutaj Polonii i zostaje prezesem skupiającego nieuznających komunistycznego rządu w Warszawie rodaków w tym kraju - Zjednoczenia Polskiego w Chile im. Ignacego Domeyki. Jest też współredaktorem i autorem tekstów polonijnego czasopisma Polak w Chile.

Na obczyźnie nie było mu łatwo. Jak wspomina w wywiadzie dla Frondy z 1994 r. Przez pewien, czas za swoje antykomunistyczne poglądy narobił sobie wrogów także w kościelnej hierarchii i musiał zostać... taksówkarzem. Mówi o tym epizodzie w sposób następujący: mieszkałem wtedy w kapelanii u sióstr, byłem ich spowiednikiem.

Biskup jedynie odebrał mi licencję na spowiadanie, ale zostałem w Chile. (...)Trzy lata pracowałem jako taksówkarz, ale tylko 2 lata byłem na każde wezwanie. Trzeci rok byłem już właściwie szoferem, tyle że samochód był mój. Miałem stałego klienta.

Kiedy we wrześniu 1973 roku dochodzi w Chile do antykomunistycznego przewrotu gen. Augusta Pinocheta, ks. Michał Poradowski popiera juntę. Będąc tam na miejscu i obserwując wydarzenia, jakie tam i wtedy miały miejsce, a także mając swoje doświadczenia wyniesione z narodowo-socjalistycznej, a potem komunistycznej okupacji w Ojczyźnie, nie mógł postąpić inaczej.

Potem, po wielu latach, gdy już dane Mu było wrócić do Polski, mówi bardzo obszernie o tym czasie w kilku wywiadach i pisze na ten temat kilka artykułów, publikowanych - ze względu na wpojone Polakom przez komunistów poglądy o zbrodniczości reżimu generała ? tylko w niszowych pismach, jak. np. Fronda, Stańczyk, Rojalista itp.

Coraz częściej jednak i w Polsce można zapoznać się z rzetelnymi naukowymi opracowaniami na temat przewrotu w Chile, których autorzy w pełni podzielają poglądy ks. Poradowskiego (np. Roman Konik, Bronisław Łagowski, Wojciech Klewiec i in.). Zainteresowanych szerzej tymi sprawami odsyłam na stronę internetową prowadzoną przez rodzinę ks. Michała, www.michal.md4.pl, gdzie szczegółowo temat ten poruszony jest w moim odczycie wygłoszonym podczas I sesji popularnonaukowej poświeconej życiu i dziełom ks. Poradowskiego (Kalisz 2004), zatytułowanym Stosunek ks. Michała Poradowskiego do przewrotu gen. Pinocheta w Chile a publikowanym także we fragmentach dwa lata temu na prawicy.net.

Przez cały czas pobytu w Ameryce Południowej ks. Michał nie ustaje w swojej pracy, wykładając na wielu wyższych uczelniach, uczestnicząc w konferencjach naukowych, publikując artykuły i pisząc książki. Staje się dzięki temu niekwestionowanym autorytetem i zbiera liczne odznaczenia państwowe, tytuły honorowe i inne wyrazy uznania. Czterokrotnie spotyka się z papieżem Janem Pawłem II, a z Jego pielgrzymki do Chile pisze obszerną relację opublikowaną potem w formie broszury. Na pięćdziesięciolecie kapłaństwa (1986 r.) otrzymuje osobiste błogosławieństwo papieża.

Po raz pierwszy odwiedza Ojczyznę w roku 1992, po 47 latach przymusowej emigracji. Mimo przemian, jakie zaszły w kraju w 1989 roku, nie miał zaufania do polskich rządów. Do przyjazdu przekonało Go dopiero nadanie Mu przez prezydenta Lecha Wałęsę Krzyża Komandorskiego Orderu Odrodzenia Polski, który to akt uznał za symbol długo oczekiwanych zmian. Na stałe powraca do Ojczyzny rok później i osiada we Wrocławiu, zamieszkując w domu Wandy Poradowskiej - wdowy po swoim starszym bracie, Szymonie.

Wraca, tak jak stąd wyjechał ? skromnie, cicho, bez rozgłosu i bez żadnego majątku. Bogatszy jedynie o wiedzę, doświadczenie życiowe, książki i prace naukowe. Mimo dręczących go chorób nie ustaje w pracy, która pochłania go bez reszty aż do śmierci. W uznaniu dla Jego postawy kapłańskiej i pracy duszpastersko-naukowej zostaje uhonorowany przez biskupa włocławskiego ks. Jana Zarębę tytułem Honorowego Kanonika Świętej Kapituły Bazyliki Kolegiaty Kaliskiej.

Akt nadania tego tytułu staje się jeszcze jednym dowodem na szczególny sentyment, jakim darzył ks. Michał swoje rodzinne miasto. Było to zapewne w Jego życiu wyróżnienie wyjątkowe i szczególnie cenne, co zostało podkreślone w dokumencie w słowach: przez to odznaczenie Ksiądz Kanonik powiększa więź z Kaliszem, który jest mu tak drogi przez fakt pochodzenia i ukończenia szkoły średniej.

Umiera 16 czerwca 2003 roku, a dwa dni później zostaje pochowany w rodzinnym grobowcu w Kokaninie pod Kaliszem. Tak więc, wygnany z tej ziemi, powrócił do niej po 58 latach, by zostać na zawsze tu, gdzie się urodził. Ostatnią drogą prowadził Go ks. biskup Lewandowski z Włocławka w asyście rodziny, grupki parafian, pocztu sztandarowego i głośno grającej orkiestry strażackiej. Kiedy jednak ucichły już dźwięki żałobnej muzyki wszystko wróciło do stanu poprzedniego. I znów wypadałoby zacytować fragment wiersza Wandy Sieradzkiej, stanowiący motto dla niniejszego artykułu:

Jak to jest...
Umiera wielki człowiek tak
jakby był mały
Garstka ludzi Go żegna
Nie tłumy
I milczą honorowe salwy
Zastrzeżone dla miernot
(polityk, artysta mąż stanu)
Ale te słowa nie pasują do osób
Wszystko już skundlało
Odchodzą wielcy
Panoszą się... karły

Wydaje się, ze ten życiorys powinien zrobić wrażenie na każdym, kto go poznał, a zwłaszcza na tych, którzy z racji pełnionych funkcji winni dbać o pielęgnowanie najlepszych wzorców wywodzących się z Kalisza. Okazuje się jednak, że reguła ta nie dotyczy władz rodzinnego miasta księdza Michała Poradowskiego. Kiedy tuż po Jego śmierci kaliskie koło Unii Polityki Realnej upomniało się o upamiętnienie tej wybitnej postaci i zwróciło się do kaliskiej Rady Miasta z wnioskiem o nadanie jednej z ulic Jego imienia, odpowiedź brzmiała, że ksiądz musi poczekać na swoją kolejkę.

Bez reakcji pozostał też wniosek o nadanie Mu tytułu Zasłużony dla Kalisza, choć do ratusza wpłynęło wiele listów z całego kraju, a nawet z Chile popierających ten pomysł. Artykuły w lokalnych mediach i sesje popularnonaukowe, oświadczenia, listy otwarte i apele kierowane do władz miasta przez działaczy UPR trafiają dosłownie w mur braku zainteresowania. Kalisz po prostu nie chce pamiętać.

Tymczasem o­n sam nie zapomniał nigdy skąd pochodzi. Prezes Zarządu Wielkopolskiego Oddziału Związku Żołnierzy Narodowych Sił Zbrojnych, mjr Jan Podhorski w liście do Rady Miasta Kalisza z maja 2004 r. pisze że ks. Poradowski emocjonalnie bardzo związany z rodzinnymi stronami i często w rozmowach podkreślał swoje kaliskie korzenie.

Także Jego stryjeczna córka, Ewa Poradowska-Werszler, mówiąc podczas I sesji w Kaliszu o ostatnich latach życia księdza spędzonych we Wrocławiu, podkreśliła że: pokój w którym mieszkał został umeblowany starymi meblami pochodzącymi z domu w którym spędził dzieciństwo na Niedźwiadach. Na frontowej ścianie był powieszony obraz ? kopia Świętej Rodziny z bazyliki NMP (Kościół św. Józefa) w Kaliszu. Chcieliśmy, aby otoczenie było dla niego sympatyczne i żeby czuł się jak w swoim domu.

A ksiądz Michał Poradowski czeka cierpliwie. Tak jak cierpliwie i nie oglądając się na zaszczyty żył. Jestem pewny, że Jemu nie zależałoby na tym uznaniu, bo człowiek wielki to taki, który robi rzeczy wielkie, nie w oczekiwaniu na sławę, ale z poczucia obowiązku. Pytanie tylko czy my, jako w pewnym sensie beneficjanci tej Jego Wielkości, nie powinniśmy sami poczuć się w obowiązku, aby zadbać o Jego upamiętnienie. Zwłaszcza, że był naszym krajanem. Cóż zrobić? Takie czasy. Czasy gdy milczą honorowe salwy, zastrzeżone dla miernot, gdy odchodzą wielcy, a panoszą się... karły?

Andrzej Orkowski
więcej tekstów autora... i na starej witrynie...

Więcej: teksty x. Poradowskiego
Ks. Poradowski o Salwadorze Allende
Ks. Poradowski o przewrocie Pinocheta
Ksiądz Poradowski w Chile