Prawica.net

Liczący ponad półtora tysiąca stron "Archipelag GUŁag" poświęcony jest martyrologii narodów wchodzących w skład ZSRR w latach 1918-1956. Książka okazała się bombą o ogromnej sile rażenia. Choć o sowieckim systemie obozów pracy przymusowej pisali przedtem m.in. Wadim Szałamow czy Gustaw Herling-Grudziński, dopiero z "Archipelagu" poznał świat prawdę o łagrach. W 1973 r., trzy lata. po przyznaniu Aleksandrowi Sołżenicynowi nagrody Nobla, KGB skonfiskowało pisarzowi rękopis jego, jak miało się okazać, najbardziej znaczącego dzieła: "Archipelagu GUŁag". Na szczęście, oprócz znanego rękopisu istniał jeszcze drugi, wywieziony wcześniej do Francji. Na polecenie autora został on opublikowany na Zachodzie w grudniu 1973 r. W dwa lata po ukazaniu się dzieła, Sołżenicyn pozbawiony został radzieckiego obywatelstwa i wydalony z ZSRR. Do Rosji powrócił dopiero w 1994 roku.

W monumentalnej pracy Sołżenicyn przedstawił nieznaną, skrywaną przed opinią publiczną część historii państwa sowieckiego. Z kronikarską dokładnością opisał fakty, których poza nim (po aresztowaniu w 1945 r. skazano go na 8 lat więzienia i zsyłkę na Syberię za "antyradziecką agitację i propagandę") było świadkami dwustu jego rozmówców - byłych więźniów GUŁagu. Jest przy tym zupełnie niezwykłym, że większość tych drobiazgowych relacji, przez długie lata aż do przelania na papier, musiał przechowywał w pamięci. Świat po raz kolejny, tyle że brutalniej poznał prawdziwe oblicze socjalizmu, z wszystkimi jego karykaturalnymi wręcz "błędami i wypaczeniami". Fala dyskusji jaka w następstwie tego przelała się przez świat zachodni, znacznie przetrzebiła szeregi tzw. "pożytecznych idiotów". Sowiecki system represji przewyżaszał zarówno skalą obłędu jak i okrucieństwa, to co świat zdołał poznać do tej pory. Mróz, głód i zwierzęca wręcz walka o byt - to najlepsza charakterystyka tego miejsca, opisana w pigułce także w innej pracy Sołżenicyna - "Jednym dniu Iwana Denisowicza".

Zapomina się niekiedy, że "Archipelag GUŁag", będąc jednym wielkim aktem oskarżenia totalitarnego systemu panującego w Związku Radzieckim, jest nie tylko wyjątkowym dokumentem epoki lecz także utworem o niewątpliwych walorach literackich.