Zbrodnia Katyńska spowszedniała, jej kolejne rocznice spotykają się z coraz mniejszym zainteresowaniem społecznym. Katyń staje się dla powojennych pokoleń tak samo odległy jak Powstanie Styczniowe.

A właśnie minęła 65 rocznica tragedii narodowej - 5 marca 1940 roku, i w dniach następnych rozstrzelano ponad 21 tys. oficerów zawodowych i oficerów rezerwy "z cenzusem akademickim" - kwiat polskiej inteligencji.

W 1939/41 na Kresach i na "Wschodzie" zginęło około 200 tys. przedstawicieli elit RP. Tą polską Gehennę kończy Powstanie Warszawskie w 1944, i zbrodnie NKWD/Smiersza wobec AK i Polski Walczącej ? kolejne 200 tys. poległych i zamordowanych.

Katyń i Powstanie Warszawskie porównuję "jakościowo" do kaźni narodu Czeskiego po bitwie pod Białą Górą w 1672, gdy ścięto około 80% elit czeskich umiejących czytać i pisać, a naród czeski zaczął rozwijać się w zupełnie inny sposób niż jego sąsiedzi.

Liczba ofiar okupacji sowiecko-niemieckiej, oraz wymuszona emigracja polskich elit, na zawsze zmieniła mentalność narodu i jego dalszy rozwój. Są to straty nienaprawialne przez wiele pokoleń. Inaczej też przebiegałby rok 1956, 1970, 1980, czy 1989!

Mam pełną świadomość, że w Katyniu zginęła twórcza elita Polski, poczynając od Władysława Sebyły, genialnie zapowiadającego się poety - laureata Złotego Wawrzyny PAU (nie zdobyli go ani Miłosz, ani Tuwim) - aż po naczelnego Rabina Wojska Polskiego, którego postać GW zawsze skrupulatnie przemilcza. Znane też mi są spisy ofiar, jak i cała literatura martyrologiczna na temat zbrodni sowieckich. Ośrodek Karta wydał w sumie 15 tomów list sowieckich ofiar.

Ale nie o tym, chciałem napisać, nie o naszym corocznym rozdzieraniu szat, o wiecznym wypominaniu: Co ONI nam zrobili! Ci Niemcy, te Ruski! Ci Szaulisi, te Pepiczki?... i tak w nieskończoność. "Francja i Anglia też nie lepsze". Tylko Węgrzy nam zostali, ale to pewnie dlatego, że nigdy nie mogliśmy zrozumieć co o nas mówią.

Chciałem w tym tekście wyartykułować myśl bardzo obrazoburczą, a nawet "polakożerczą" - i zapytać ile w tej zagładzie katyńskiej było naszej własnej polskiej winy?

Pierwszy, fundamentalna polski błąd, to brak umowy bilateralnej o wymianie jeńców, o obozach jenieckich i ochronie jeńców w obozach, ochronie ludności cywilnej, itd, miedzy RP a CCCP. Przez ponad osiemnaście lat, miedzy 1921 a 1939 nie podjęto ze strony RP takich rozmów. Rosja sowiecka nie uznawała żadnych Konwencji Haskich, Genewskich, nawet długo nie współpracowała z MCK. To była Azja, "inna planeta", i takie też prawa tam rządziły.

Sowieci zgładzili kilkanaście milionów własnych obywateli, dlaczego minister ppłk artylerii konnej Józef Beck mniemał, że Polacy będą traktowani w sposób cywilizowany? Potrafiliśmy przeprowadzić windykację dzieł sztuki zagrabionych przez Katarzynę II, potrafiliśmy nawet wytargować kości Stanisława Augusta Poniatowskiego!

Dbając o poprawność układów z sowietami, prześladowaliśmy organizacje białych Rosjan, i Ukraińców, zadbaliśmy o wszystko, tylko nie o dalekowzroczne umowy chroniące żołnierzy i obywateli. A przecież nie było trwałego pokoju z Rosją, był "ani pokój ani wojna".

I to nie było też tak, że sowieci nie chcieli, oni w 1930 sprzedawali obrazy z Ermitażu by importować mąkę. Za drobną pomoc gospodarczą podpisaliby wszystko. Czy w 1939 by tego przestrzegali?

Sądzę, że Międzynarodowy Czerwony Krzyż musiałby być wpuszczony do obozów jenieckich - za bardo zależało sowietom na dobrej opinii na świecie. Na wyrabianie sobie takiej opinii (niedojadając) wydawali miliony rubli w złocie.

Być może, że w kazamatach Butyrek i Łubianki obok płk Prystora, zamordowano by i kilkuset innych, znienawidzonych polityków RP, ale gros jeńców by ocalał! Przenieśliby swoją "polskość" na następne pokolenia. Właśnie ta możliwość dziedziczenia "polskości" została przecięta - pewien "gatunek" ludzi, warstwa i jej cechy wyginęły bezpowrotnie.

Właśnie dlatego w Sejmie RP oglądamy dzisiaj tak wiele "kundli", a kundlizm stał się podstawą cechą polskiej lumpenburżuacji. Vide "Dwór" Państwa Kwaśniewskich, idole kolorowej prasy, "autorytety" wypowiadające się w TV "publicznej". W kryteriach przedwojennej, polskiej inteligencji - wskazano by tym "kundlom" drzwi, lub wybatożono na ganku, jak schwytanych "złodziei kur".

Tak więc jaka część winy leży po naszej stronie? Jak bardzo błędy i zaniedbania polityków II RP skupiły się na jej obywatelach? I niech przypadkiem nie znajdzie się ktoś oskarżający Obóz Sanacyjny "z pozycji" endeckich. Gen. Sikorki i prof. Kot popełnili taką ilość błędów politycznych wobec sowietów, że ich analizą zajmują się liczne książki i publikacje.

Sądzę, że Katyń obok symbolu ludobójstwa sowietów wobec narodu polskiego, powinien być też odczytywany jako tragiczne memento politycznej krótkowzroczności polskich polityków!

Drugi aspekt dramatu katyńskiego, który chcę tu wyartykułować, może u wielu Czytelników wywołać niesmak, czy wręcz gotowość do wystąpienia na drogę sądową.

Pragnę tu zaznaczyć i przypomnieć z całym naciskiem, że obowiązkiem dowódców jest "nie wygubienie" swoich żołnierzy. W sowieckich obozach znalazło się kilkunastu generałów i kilkudziesięciu pułkowników dyplomowanych. Od dowódców tej rangi, którzy przeszli walki z bolszewikami w 1920 roku, można by wymagać trzeźwej oceny sytuacji. Znane mi są z literatury faktu opisy przesłuchań polskich oficerów, w tym rannych młodych lotników rzucających się z kulami na Mongołów z NKWD.

Morale polskich jeńców było imponujące - Bóg, Honor, Ojczyzna (wartości śmieszne dla komunistów), stawiali ponad własne życie. Ale postępowali tak też dowódcy - generałowie. Od generała, polityka wymaga się czegoś więcej niż prostych relacji i reakcji, generał powinien być dalekowzrocznym i przewidującym graczem, powinien umieć wziąć całą odpowiedzialność na siebie, wyjść z katastrofy minimalizując starty, a przynajmniej usiłować wybrnąć z historycznej matni. A takich usiłowań nie było.

Z kilkunastu przykładów rozwiązywania podobnych sytuacji można oczywiście przypomnieć historię obrońców różnych twierdz, którzy woleli wysadzić się w powietrze, niż się poddać - Smoleńsk, Kamieniec Podolski, Gdańsk - wojny napoleońskie itd. I tak też oceniam oficerów z "Katynia" - 21.000, którzy woleli bohaterską śmierć, niż "niewolę kolaboracji".

Generałowie z Katynia mieli przecież świadomość, że wybuch wojny sowiecko-niemieckiej jest tylko kwestią czasu, że polscy oficerowie będą potrzebni. Niestety nie było nikogo kto by trzeźwo i pragmatycznie zaproponował sowietom utworzenie polskich batalionów roboczych do pracy w dalekiej tajdze, do budowy dróg, nie było woli czepiania się możliwości przeżycia, przeczekania.

Nie chcę tu "przeginać" i przypominać, że feldmarszałek Paulus, wbrew rozkazowi, z rozsądku poddał swoją armię (zamiast ją wykrwawić do końca), a w niewoli założył "związek wolnych oficerów". Po prostu ocalił głowę, jak i dziesiątki tysięcy Niemców, których po 1956 roku wyprowadził z niewoli sowieckiej do Niemiec. Przykład jest oczywiście "nie licujący z godnością polskiego oficera".

Po co narażam się tu na napływ masowych wyzwisk i posądzeń o najbardziej potępiane przestępstwa, o zdradę stanu itp.? Piszę to jedynie w celu przełamania stereotypów myślenia politycznego i narodowego. Proszę sobie przypomnieć jak opluwano koncepcje polityczne Studnickiego, Mackiewicza, Wragi-Niezbrzyckiego.

Oczywiście nie pretenduje tu do "dorastania im do pięt", ale jeśli nawet jeden poseł, czy przyszły poseł ze Stowarzyszenia Koliber, Młodych Konserwatystów, czy Młodzieży Wszechpolskiej, przeczyta to i pomyśli dalekowzrocznie (na parę pokoleń w przyszłość) o społeczeństwie i państwie, to mój tekst spełni swoje zadanie.

Remigiusz Włast-Matuszak
inne publikacje autora...