Eugenika
Eugenika jest pseudo nauką (stworzoną w XIX wieku przez Francisa Galtona) o doskonaleniu rasy ludzkiej. Eugenicy poprzez narzucenie masom nowej moralności i uświadomioną sztuczną selekcje społeczną chcieli wydźwignąć społeczeństwo na wyższy poziom cywilizacyjny. Rozmnażać mieli się tylko zdrowi i twórczy. Prokreacja chorych (przewlekle chorych na płuca, serce, padaczkę, ślepych, głuchych, niedorozwiniętych) i niewartościowych rasowo (żebraków, przestępców, prostytutek, ubogich) miała być zabroniona, osoby takie miały mieć zabronione zawieranie małżeństw i być podawane przymusowej sterylizacji. Eugenicy chore dzieci uznawali za obciążenie dla budżetu i zalecali ich eutanazje.

Eugenicy życie niektórych uznawali za niewartościowe i społecznie szkodliwe. Eugenika zakładała że należy zakazać pomocy ubogim bo pomoc ubogim to wspieranie patologicznego zjawiska ubóstwa (problem ubóstwa miało rozwiązać wymarcie ubogich). Eugenicy głosili ze państwo marnuje pieniądze pomagając ubogim. Eugenika zakładała że dzieci dziedziczą po rodzicach talenty i wady, sterylizowano więc dzieci by nie przekazały wnukom wad dziadków lub rodziców.

Eugenicy sterylizacją nie chcieli dopuścić do dziedziczenia kalectwa (pomimo że najczęściej nie dziedziczy się kalectwa), pretekstem miało być niedopuszczenie do dziedziczenia ślepoty. Eugenicy chcieli by osoby z wadą wzroku nie mogły zawierać małżeństw.

Początkowo eugenicy uważali że antykoncepcja jest szkodliwa bo stosują ja wartościowe elity podczas gdy niewartościowy motłoch się mnoży, z czasem eugenicy uznali ze antykoncepcja jest dobra bo pozwala kobiecie na prokreacje tylko z wartościowymi partnerami.

Ojcowie i matki eugeniki

Podwaliny pod zbrodnicze praktyki eugeniki położył Malthus w 1798 roku, stwierdzając że należy ograniczyć przyrost ludności bo jest on większy niż przyrost żywności. Herbert Spencer w swojej pracy „Statystyka społeczna” zachwalał dobór naturalny i postulował by nie przeszkadzać w selekcji naturalnej gatunku ludzkiego za pomocą głodu i biedy. Spencer wyrażał również swoją radość z śmierci „nędznych” ludzi. Karol Darwin teorie Malthusa wykorzystał do opisania świata zwierząt i roślin, twórczość Darwina stała się podstawą darwinizmu społecznego. Darwinizm stał się podstawą eugeniki. Franciszek Galton (twórca pierwszych map pogody i opisów linii papilarnych) głosił że lepsze rodziny powinny się rozmnażać i być wspierane przez państwo. Zdaniem Galtona ludzie byli tak zdeterminowani biologicznie że wychowanie im nie może pomóc, w konsekwencji czego powinno się gorszym ludziom zakazać zawierania małżeństw, pozytywne cechy dziedziczone miały być zdaniem Galtona za pośrednictwem rasy. Galton głosił że to zdolni a nie miernoty powinni się mnożyć, powinno się wspierać ewolucje pomagając zdrowym bo pomoc potrzebującym to podtrzymywanie patologi. Entuzjastą eugeniki byli również: Georg Bernard Shaw, Aleksander Graham Bell (wynalazca telefonu), Bernard Russel.

Eugenikę propagowali zwolennicy kontroli urodzeń, antykoncepcji, planowego rodzicielstwa (np. Margaret Sanger), feminizmu (np. Victoria Woodhull). Zwolennicy kontroli urodzeń blisko współpracowali z rasistami (eugenika stała się naukową podstawą rasizmu). Zwolennikiem eugeniki był przewodniczący Amerykańskiego Kongresu Żydów rabin Stephen Wise, znany pisarz G. H. Wells, Winston Churchill, Maria Stopes, socjalistyczni wolnomysliciele Sidney i Beatice Webb.

Przeciw eugenice występował kościół katolicki. Papież Pius XI (przed wyborem na papieża był nuncjuszem w Polsce, 15 sierpnia 1920 nie opuścił Warszawy zagrożonej przez bolszewików) w 1930 roku w encyklice Casti Connubi potępił eugenikę, sprzeciwił się sterylizacji i zabijaniu ułomnych dzieci, zakazał antykoncepcji, małżeństw koleżeńskich, potępił zakazywanie chorym małżeństw (zezwolił na odradzanie chorym małżeństw). Papież bronił godności ludzkiej również w kolejnej encyklice „Divini Illius Magistri”. W 1931 w kolejnych dwu dokumentach papież potępił wszelkie odmiany eugeniki. W 1932 święte oficjum potępiło eugenikę. W II RP dopiero w latach trzydziestych polski kler na łamach prasy katolickiej walczył z eugeniką i świadomym macierzyństwem. Kler katolicki głosił że eugenika i kontrola urodzeń są: niebezpieczne dla rasy i rodziny, laickie, sprowadzające człowieka do poziomu zwierzęcia, sprzeczne z nauką, niemoralne bo naruszające godność ludzką, wrogie wobec biednych i wzmagające nienawiść klasową, rasistowskie, niedemokratyczne, dążące do wymordowania chorych. Kościół popierał postulaty eugeniki pozytywnej czyli postulował by katolicy dbali o zdrowie własne i potomstwa (pisał o tym arcybiskup Tihamer Toth w książce „Katolicyzm i eugenika” i ksiądz Zygmunt Kozubski w swojej broszurze).
Za eugeniką opowiadali się socjaliści. Socjaliści uważali ze indywidualne kaprysy i przypadki w płodzeniu potomstwa zagrażają społeczeństwu. By przeciwdziałać temu zagrożeniu musi interweniować państwo. Za eugeniką i socjalizmem opowiadała się również inteligencja (będąca klasą społeczna zrodzoną przez postęp technologiczny).

Eugenika w innych krajach zachodnich demokracji
Eugenika wyrosła z idei nowoczesnego państwa biurokratycznego, opiekuńczego i militarystycznego. Nowoczesne państwa biurokratyczne ingerowały w każdy przejaw życia społecznego i planowały każdy przejaw życia społecznego, w tym i prokreacje. Ingerencja ta opierała się na monopolu państwa na przemoc, monopolu dzięki któremu państwa mogły stosować przymusową sterylizacje. W obliczu odradzania się państwowości wielu narodów i możliwości jakie dawało nowoczesne państwo, lekarze przeszli od propagowania higieny do hodowli rasy. W celu zapewnia zdrowia rasowego dbano o higienę i zdrową przestrzeń życiową (architekturę, kanalizacje). Z powodu industrializacji, w Europie zachodniej, na przełomie XIX i XX wieku, nastąpił drastyczny spadek przyrostu naturalnego.
W 1924 powołano do życia Międzynarodowy Komitet Eugeniczny (w jego pracach brali udział przedstawiciele: Argentyny, Belgi, Czechosłowacji, ZSRR, Kuby, Dani, Norwegi, Francji, Holandii, Niemiec, USA, Wielkiej Brytanii, Włoch i Szwajcarii, z komitetem współpracowała Australia, Brazylia, Kolumbia, Meksyk, Nowa Zelandia i Wenezuela, z czasem do komitetu przystąpili przedstawiciele krajów Europy wschodniej).
Jednym z angielskich ojców eugeniki był Karl Pearson. Pearson popierał antykoncepcje, wolność seksualną, neomaltuzjanizm, emancypacje kobiet. John Stuart Mill postulował dobrowolne macierzyństwo i emancypacje kobiet. Angielscy eugenicy oparli się na doświadczeniach amerykańskich. W krajach anglosaskich kobiety angażowały się w ruch eugeniczny. W 1913 roku w Wielkiej Brytanii weszła w życie ustawa eugeniczna przewidująca wyłapanie przez urzędników i izolowanie w specjalnych koloniach, ośrodkach , szpitalach, osób upośledzonych moralnie lub umysłowo, idiotów, imbecyli. I wś zastopowała poczynania eugeników (zresztą wojna była przez eugeników negatywnie oceniana, ginął na niej najlepszy materiał genetyczny gdy na tyłach pleniły się genetyczne chwasty). Po I wś eugenicy w WB zaakceptowali antykoncepcje. Dopiero w latach trzydziestych dzięki otrzymanemu spadkowi i merytorycznej pomocy niemieckich eugeników, angielscy eugenicy ponownie się zaktywizowali. W 1931 sprzeciw kościoła katolickiego i Partii Pracy uniemożliwił wprowadzenie przymusowej sterylizacji (początkowo partia Pracy wspierała eugenikę). W 1934 do eugeniki Brytyjczyków zniechęciło dojście do władzy nazistów w Niemczech.
Kanadyjskie organizacje kobiece propagowały sterylizacje. W Kanadzie w 1928 roku prowincja Alberta wprowadziła ustawę o sterylizacji ułomnych psychicznie, została ona zliberalizowana w 1937. Do 1972 roku na 4700 wniosków wysterylizowano 2822 osoby, zwykle młode kobiety w wieku do 25 lat, wiele poniżej 16 roku życia. Ofiarami sterylizacji były frankofońskie katoliczki, Indianki, metyski (Indianki katoliczki). W 1933 weszła w życie ustawa sterylizująca w Kolumbii Brytyjskiej. Dokumentacje dotyczącą sterylizacji zniszczono.
W Szwajcarii eugenicy rozpoczęli aktywną działalność dzięki olbrzymiemu spadkowi otrzymanemu w 1920 roku. W 1928 kanton Vaud wprowadził ustawę o sterylizacji. Pomimo braku przepisów w Szwajcarii praktykowano powszechnie nielegalną sterylizacje, 90% jej ofiar stanowiły kobiety.
W Niemczech i Skandynawii eugenikę wspierało państwo. W Skandynawii eugenika uderzała w osoby ubogie. (str.20, Gawin) „Eugenika w Danii, Szwecji i, Finlandii oraz Norwegii była integralną częścią koncepcji państwa opiekuńczego. Partie socjaldemokratyczne forsowały w parlamentach eugeniczne ustawodawstwo z przymusem sterylizacyjnym włącznie”. Eugenice sprzyjała laicyzacja i zanik norm moralnych. (s.247 Gawin) „We wszystkich krajach skandynawskich sterylizowano głównie kobiety”. W krajach (s.248 Gawin) „skandynawskich podstawą do sterylizacji były takie 'dziedziczne' schorzenia jak; inklinacja do sprzedaży nielegalnego alkoholu, kradzież kurczaków, silny popęd seksualny”.
W 1922 roku w Danii zakazano małżeństw sprzecznych z założeniami eugeniki. Od 1928 wprowadzono przymusową sterylizacje. Duńscy eugenicy otrzymywali finansową pomoc od fundacji Rockefellera. Od 1929 obowiązywała dobrowolna sterylizacja chorych psychicznie, od 1934 przymusowa sterylizacja chorych psychicznie zamkniętych w placówkach (po sterylizacji wypuszczano pacjentów do domów). Od 1934 sterylizowano również ubogich. W 1935 weszła w życie nowa ustawa o przymusowej sterylizacji z powodów genetycznych, oraz sterylizacji osób samotnych i ubogich.
W Norwegii ustawa o sterylizacji z 1934 roku doprowadziła do tragedii 41.000 ofiar. Od 1977 wprowadzono dobrowolność sterylizacji.
W 1922 roku powstał Szwedzki Państwowy Instytut Biologii Rasy. W 1934 wprowadzono ustawę o sterylizacji: chorych psychicznych, upośledzonych umysłowo, z „wadami umysłu”, „prowadzących antyspołeczny tryb życia”. Przepisy te pociągnęły za sobą tragedie 63.000 osób w większości kobiet. W Finlandii od 1935 do 1945 wysterylizowano 588 osób. (s.249 Gawin) „Po II wojnie światowej sterylizacje dobrowolne i przymusowe w Finlandii przybrały na sile”.
We Włoszech i Francji eugenicy nie mieli żadnych wpływów. W Holandii wprowadzono ustawę o ewidencji. Litwa i Brazylia wprowadziły ustawy o małżeństwie. Finlandia przymusową sterylizacje
Do lat trzydziestych eugenika rozwijała się w ZSRR.

Eutanazja
Eugenicy postulowali również eutanazje czyli zabijanie nie wartościowych genetycznie jednostek. Eugenicy z USA i Wielkiej Brytanii planowali zabijanie w komorach gazowych (w konstrukcjach ze szkła i drewna za pomocą dwutlenku węgla). Pierwsze komory gazowe znalazły zastosowanie w 1884 roku w Wielkiej Brytanii do likwidacji bezpańskich psów i kotów, z kąt pomysł rozprzestrzenił się na całą Europę. Pomysł gazowania w komorach gazowych propagowali pisarze R. Chambers i Eden Paul (socjalista planujący gazowanie antyspołecznych elementów w państwie socjalistycznym). W 1910 George Bernard Shaw w Londyńskim Towarzystwie Edukacji Eugenicznej postulował gazowanie chorych stanowiących obciążenie dla społeczeństwa. Wśród eugeników panował spór, część z nich jawnie głosiła postulat gazowania, część uważała że mówienie o tym jest szkodliwe bo zraża do eugeniki.
W USA lekarze często doprowadzali do śmierci dzieci które oceniali jako ułomne. Pacjenci amerykańskich ośrodków opiekuńczych byli świadomie narażani na choroby, celem było zmniejszenie populacji pensjonariuszy w ośrodkach. O powszechności tej praktyki oraz praktyki nie leczenia pensjonariuszy świadczy bardzo wysoka śmiertelność w ośrodkach opiekuńczych. Eugenicy głosili że choroby dotykają tylko osobniki niepożądane. Zabijanie pacjentów powszechnie popierał personel ośrodków. Eutanazja była również propagowana za pośrednictwem pop kultury, powstały w 1917 film „Czarny bocian” propagował eutanazje niepełnosprawnych dzieci jako zgodną z chrześcijaństwem. Adolf Hitler przed dojściem do władzy był zapalonym czytelnikiem amerykańskiej propagandy eugenicznej.

Eugenika w Niemczech
Niemiecką eugenikę zrodziły nowe patologie wynikłe z procesu uprzemysłowienia. Niemieccy eugenicy głosili niebezpieczeństwo slawizacji zachodu. (s.34 Gawin) „Ruch eugeniczny w latach miedzy wojennych, aż do okresu nazistowskiego, skupiał lekarzy i publicystów o poglądach lewicowych”. Część lewicowych niemieckich eugeników za najlepsze rasy uznawało nordyków i żydów.
Niemieccy eugenicy oparli się w swoich działania na pomocy amerykańskich eugeników. Organizatorem niemieckiego ruchu eugenicznego (i międzynarodówki eugeników) był niemiecki teoretyk socjalizmu Alfred Ploetz. Ploetz definiował eugenikę jako dbałość o higienę rasową. Innymi z głównych eugeników byli: Ernst Rodin niemiecki utopijny socjalista, Grot Jahn nie rasistowski i nie antysemicki eugenik, głoszący że eugenika jest nurtem myśli socjalistycznej (postulował pomoc finansowa dla rodzin wielodzietnych i przymusową sterylizacje chorych, żebraków, przestępców, alkoholików, narkomanów, homoseksualistów i prostytutek). Współprace amerykańskich i niemieckich eugeników przerwało przystąpienie USA do I wś. W 1918 wznowiono współpracę. W 1927 roku powstał Instytut Antropologi, Dziedziczności i Eugeniki w Berlin Dahlem imienia Cesarza Wilhelma. Instytut finansowały transfery z instytucji rządowych i lokalnych (MSW, Ministerstwa Nauki, budżetów landów i miast). Instytut dysponował własną działką z budynkiem (rozmach przedsięwzięcia bardzo imponował amerykanom). Eugeniką zajmował się też Instytut Psychiatrii im Cesarza Wilhelma i Instytut Badań Mózgu imienia Cesarza Wilhelma, instytucje te olbrzymimi dotacjami dofinansowała fundacja Rockefellera (amerykanów interesowała genetyka eksperymentalna). Fundacja Rockefellera finansowała również nazistowskich eugeników (dotacje zmniejszano jednak w 1936 i 1939 roku). Niemcy i amerykanie mieli wspólne projekty badawcze. W latach 1927-1928 niemieccy eugenicy prowadzili badania na Jamajce. Niemieccy eugenicy w swej pracy wykorzystywali urządzeń i perforowanych kart IBM. Tabulatory (urządzenia IBM w których wykorzystywano perforowane karty) pozwalały niemieckim eugenikom na wyszukiwanie ludzi o określonych cechach. By zaprojektować odpowiednie urządzenia IMB znało przeznaczenie urządzeń i tematy badań eugeników (IBM akceptowało wykorzystanie swoich urządzeń). Systemy IBM wykorzystywali naziści do przeprowadzenia zagłady. IBM przygotowało nazistom programy niezbędne do wyłapania żydów i innych niepożądanych elementów, oraz przejęcia ich majętności.
Amerykańscy eugenicy z radością przyjęli przejecie władzy w Niemczech przez nazistów (światowa społeczność eugeników symbolicznie odcinała się od nazistów, zapewne z tego powodu że eugenicy naziści prześladowali eugeników socjalistów). Po 1933 narodowi socjaliści oczyścili towarzyszenia eugeników z żydów i socjalistów. W 1934 Niemcy sterylizowali ponad 5000 osób miesięcznie, w sumie w 1934 w Niemczech wysterylizowano 56.000 osób, głównie kobiet. Pierwszy nazistowski obóz koncentracyjny powstał w Dachau 14 lipca 1933 roku. 14 lipca 1933 Niemcy przyjęli ustawę o zapobieganiu narodzinom ułomnego potomstwa. Ustawa przewidywała sterylizacje obciążonych chorobą dziedziczną, niedorozwiniętych umysłowo (w tej kategorii umieszczano przedstawicieli mniejszości narodowych, ubogich i niewykształconych), psychotyków maniakalno depresyjnych, chorych na padaczkę lub pląsawice, głuchych od urodzenia, mających ciężkie wady wrodzone, alkoholików. Naziści rozpoczęli sterylizacje na masową skale. Sterylizowano: upośledzonych umysłowo, schizofreników, psychotyków maniakalno depresyjnych, chorych na pląsawice, padaczkę, osoby mające dziedziczne deformacje ciała., głuchych, ślepych. Nie obowiązkowo byli sterylizowani alkoholicy. Decyzje o sterylizacji podejmował jeden z 205 sądów, apelacje można było składać w jednym z 26 sądów apelacyjnych. Ustawa znosiła tez tajemnice lekarską, lekarze mieli obowiązek zgłaszania podejrzanych przypadków. W Nadreni i Zagłębiu Ruhry wysterylizowano 600 dzieci ze związków czarnoskórych francuskich robotników z koloni z Niemkami. Od 1934 do 1939 wysterylizowano 375.000 osób. Równocześnie w Wolnym Mieście Gdańsk od 1933 do 1935 na mocy przepisów kopiujących ustawodawstwo niemieckie wysterylizowano 505 osób. Ustawodawstwo nazistowskie było mniej rozbudowane niż skandynawskie. Poza ustawą sterylizowano przymusowo osoby uznane za nie moralnie prowadzące się, amoralne, mające drobne urazy ciała uniemożliwiające utrzymanie rodziny i funkcjonowanie w społeczeństwie. W 1935 roku weszły w życie Ustawy Norymberskie pozbawiające praw obywatelskich i zakazujące małżeństw. Od 1935 rozpoczęto masowe eutanazje. (str.467 Bleck) „Do 1937 zabiegom sterylizacji poddano mniej więcej 200.000 Niemców różnego pochodzenia, Później nie publikowano już statystyk”. Od 1935 rozpoczęto wydawanie zaświadczeń o przydatności do małżeństwa, zakazano małżeństw między rasowych, wprowadzono ulgi podatkowe i kredyty mieszkaniowe dla wielodzietnych rasowych rodzin. W 1940 rozpoczęła się akcja T4 polegająca na gazowaniu tlenkiem węgla psychicznie chorych (zwłoki ofiar palono). By zrobić miejsce w szpitalach (str. 468) „Od 1940 roku systematycznie gazowano tysiące pensjonariuszy domów starców, szpitali dla umysłowo chorych i innych podobnych instytucji”. Niemieccy narodowo socjalistyczni eugenicy w ramach walki z Sławianami i żydami w obozach koncentracyjnych zabijali więźniów, przeprowadzali na nich eksperymenty, zarażali chorobami, testowali szczepionki i reakcje na leki (ofiary eksperymentów mordowano zastrzykiem fenolu). Z eksperymentów na ludziach korzystały niemieckie ośrodki badawcze, oprawcy w obozach przeprowadzali eksperymenty na zlecenie niemieckich ośrodków badawczych. W okupowanej Polsce Niemcy podali eutanazji pacjentów szpitali psychiatrycznych. Eugenika (nie rasizm) stała się podstawą holocaustu. Po wojnie alianci korzystali z badań przeprowadzanych w obozach i umożliwiali oprawcom kariery naukowe.
Naziści wspierali również prokreacje rasowo wartościowych jednostek. Heinrich Himmler założył w SS „Lebensborn e.V” sieć ośrodków realizujących politykę eugeniczną poprzez: popieranie wartościowych rasowo i genetycznie wielodzietnych rodzin, zapewnienie schronienia ciężarnym matkom dzieci uznanych za rasowo wartościowe (rasową wartościowość stwierdzał Główny Urząd Rasy i Osadnictwa SS).
Podczas II wś Niemcy mordowali Polaków z pobudek eugenicznych. Jesienią 1939 Niemcy wymordowali Polskich i Niemieckich pacjentów szpitali psychiatrycznych. Chorzy polskiego pochodzenia byli pierwszymi ofiarami komór gazowych. Proces eksterminacji polskich pacjentów kontynuowano w 1940 roku. Niemcy dokonywali masowych morderstw za pomocą spalin samochodowych., trujących gazów, wstrzykiwania trucizn, rozstrzeliwania i głodzenia. Pacjenci polscy najczęściej walczyli z SS-manami dokonującymi zbrodni. Niemcy wymordowali pacjentów w szpitalach w: Owińskach, Forcie VII w Poznaniu (tam po raz pierwszy gazowano), Kochanówku (700 ofiar trzech etapów eksterminacji), Chroszczy, Dziekanowie w Wielkopolsce (1201 ofiar), Kulparkówku (gdzie zagłodzono Polaków na śmierć), Gostyninie, Chełmie Lubelskim (440 ofiar, chorzy walczyli, Niemcy wymordowali również dzieci), Kobierzycy (pacjentów wysłano do Auschwitz).
Załogi obozów koncentracyjnych składały się z specjalistów od eutanazji. W obozach testowano różne sposoby sterylizacji. W Ravensbruck sterylizowano za pomocą promieni rentgena (kobiety naświetlano 2 minuty, mężczyzn 3 minuty, po naświetleniu mężczyźni byli kastrowani by można było zbadać ich jądra), dziennie od okaleczano od 200 do 300 osób, okaleczeni nie byli świadomi jakiemu okaleczeniu są poddawani podczas naświetlania. Sterylizacja zajmowała 6 do 7 minut. W Auschwitz wstrzykiwano kobietom do jamy macicy toksyczne substancje, doprowadzało do bolesnych zakażeń i trwałej niepłodności. Okaleczeń dokonywało dziennie 10 niemieckich oprawców na 1000 ofiarach. W Auschwitz eugenik doktor Mengele prowadził badania nad bliźniętami i patologiami rozwojowymi. Obóz w Auschwitz dostarczał wyniki badań i preparaty z ludzi do największych niemieckich ośrodków badawczych. Na więźniach obozów eksperymentowały największe ośrodki badawcze.
Niemcy mieli w planach wysterylizowanie wszystkich Polaków by się nie rozmnażali ale byli tania siłą roboczą.

Jan Bodakowski
E. Bleck „Wojna przeciw słabym. Eugenika i amerykańska kampania na rzecz stworzenia rasy panów” Muza 2004
M. Gawin „Rasa i nowoczesność. Historia polskiego ruchu eugenicznego (1880-1952)” Neriton & Instytut Historii PAN 2003