Wczoraj minęła 27. rocznica śmierci Kardynała Wyszyńskiego

Nie chciałbym umniejszać roli ani zasług hierarchów, lecz nie ma obecnie takiego (albo jeszcze nia dał po sobie tego poznać) kapłana, z taką charyzmą, determinacją i odwagą.

Urodził się 3 sierpnia 1901 roku we wsi Zuzela (Podlasie), obecnie znajduje się tam muzeum, w którym poznajemy lata dzieciństwa Stefana Wyszyńskiego. Miejsce zostało wyposażone dzięki zaangażowaniu mieszkańców. Warto poświęcić jeden z weekendów, aby poznać te wyjątkowe miejsce i porozmawiać z osobami, które jeszcze pamiętają Stefanka.

Przed wojną działał Stowarzyszeniu Młodzieży Akademickiej >>Odrodzenie<<. Przez kilka lat był redaktorem naczelnym Ateneum Kapłańskiego.

Po wybuchu wojny, gdy przełożeni nie widzą szans na porozumienie w sprawie działalności seminarium, podejmują decyzję o przeniesieniu go. W Laskach opiekuje się niewidomymi i ociemniałymi dziećmi. Nie przestaje prowadzić wykładów, na tajnych spotkaniach uczy młodzież i grono starszych osób.

Okres powojenny to walka o dobro Kościoła i Polski. Warunki niemal beznadziejne od 1947r, kiedy władza postanowiła zniszczyć Kościół, a przynajmniej zasadniczo ograniczyć jego wpływ na społeczeństwo. Komuniści sięgali po prowokacje, zamykali duchownych za rzekome przestępstwa, inspirowane procesy, aktami prawnymi utrudniały życie Kościołowi i stowarzyszeniom katolickim, promując konkurencyjne wobec tych inicjatyw własne organizacje (np. Związek Walki Młodych). Na ważną kwestię zwraca uwagę Jan Żaryn (Kościół w PRL), niebezpieczeństwa płynące z władzy skomasowanej w jednym ośrodku (pomijając już uzależnienie od Moskwy):

W latach 1947-1949 Kościół hierarchiczny niejednokrotnie protestował przeciwko brutalnemu ograniczaniu samorządności, szczególnie w znanym liście z 8 września 1947 roku.

Szkoły, które nie chciały poddać się polityce władz centralnych nękane były kontrolami, na każdym kroku utrudniano im życie.

Przedstawiłem tu wybiórczo wyzwania, z którymi musiał zmierzyć się Prymas Wyszyński (został biskupem lubelski w 1946r.; do 1948r. Prymasem był August Hlond – Stefan Wyszyński 16 listopada już jako arcybiskup gnieźnieńsko-warszawski).

Komuniści w 1953 roku przeprowadzili szereg akcji przeciw Kościołowi, między innymi zdecydowali o uwięzieniu Prymasa. Ten akt bezprawia nie uszedł uwadze stolicy apostolskiej, Pius XII ekskomunikował towarzyszy z PZPR.

Cezary Gryz (Komuniści i Kościół), porównując strategię Kościoła z lat 1988-1989 do działań Prymasa Wyszyńskiego słusznie zauważył, że:

Jej fundamentem było dążenie do unikania bezpośredniej konfrontacji z komunistami i prowadzenie dialogu tak długo, jak długo pozwala na to nadrzędna zasada autonomii Kościoła. W latach pięćdziesiątych pozwoliło to ocalić zasadniczą część struktur kościelnych przed infiltracją i wasalizacją, jakiej dokonano w Czechosłowacji czy na Węgrzech.

Czy rzeczywiście Prymas Polski tak prowadziłby Kościół czy inaczej w latach '81, '89, 90+ - można sobie gdybać, ale przyznać trzeba rację konkluzji Gryza, iż: Występując w roli gwaranta kontraktu Okrągłego Stołu, Kościół wziął na siebie część odpowiedzialności za jego konsekwencje, z których nie wszystkie są przecież ocenianie pozytywne.

W Wydarzeniach majowych przypominałem słowa Papieża, które warto i w tym miejscu zacytować: (w Liście do Polaków Słowo nad trumną Prymasa Polski):

Do całego tak bardzo mi drogiego Kościoła, który jest na polskiej ziemi: do jego pasterzy i wiernych; do wszystkich, których śmierć Prymasa Polski, Stefana Kardynała Wyszyńskiego, Arcybiskupa Metropolity Gnieźnieńskiego i Warszawskiego, napełniła bólem i smutkiem; do was, którzy teraz, w godzinę jego pogrzebu w "nieujarzmionym Mieście", otaczacie tę trumnę miłością i modlitwą; którzy zgromadziliście się, aby jego niezłomnego Ducha, silnego Bogiem, oddać Niebieskiemu Ojcu, a umęczone ciało złożyć w przesiąkniętej krwią polskiej, warszawskiej ziemi, aby w czasie przyjścia Chrystusa przyodziało się w niezniszczalność i nieśmiertelność (por. 1 Kor 15,23.53);

Do was wszystkich pragnę skierować to krótkie bodaj słowo. Piszę je z najgłębszej potrzeby serca i wiary. Nie mogę złożyć świadectwa tak, jak bym chciał. Ufam, że Bóg przywróci mi siły i da stosowną okazję, abym to mógł uczynić tak, jak czuję.

Pragnę, abyście wiedzieli, że w tej godzinie żałoby, w godzinie smutku i bólu, ale także większej jeszcze nadziei i ufności, pragnąłem być z wami i osobiście oddać Księdzu Prymasowi ostatnią posługę. Bóg zdecydował inaczej. Niech będzie błogosławione Jego święte Imię. Łączę się z wami w cierpieniu i modlitwie, w przyjęciu woli Boga i w nadziei. W moim imieniu jest obecna wśród was delegacja Stolicy Apostolskiej, której przewodniczy Sekretarz Stanu, kardynał Agostino Casaroli.

Pozwólcie, że w obecnym momencie przytoczę tylko słowa, które wypowiedziałem w warszawskiej katedrze w czasie mojej pielgrzymki do Ojczyzny:

"Ksiądz Prymas stał się szczególnym… zwornikiem. Zwornik jest tym, co tworzy sklepienie i odzwierciedla siłę fundamentu budowli. Ksiądz Prymas odzwierciedla siłę fundamentu tego Kościoła, którym jest Jezus Chrystus. Na tym polega jego własna siła. Ksiądz Prymas uczy od trzydziestu kilku lat, że tę siłę zawdzięcza Maryi, Matce Chrystusa. Wszyscy o tym dobrze wiemy, że dzięki Maryi można najpełniej odzwierciedlić siłę tego Fundamentu, którym jest Chrystus, że dzięki Maryi można najskuteczniej stawać się zwornikiem Kościoła. Tego uczy życie i posługiwanie Prymasa Polski.

Jest on zwornikiem Kościoła warszawskiego. I jest zwornikiem całego Kościoła w Polsce. Na tym polega jego opatrznościowa misja od trzydziestu z górą lat. Pragnę temu dać wyraz u początku mojej pielgrzymki tu w Stolicy Polski i pragnę za to jeszcze raz wraz z całym Kościołem i Narodem podziękować Trójcy Przenajświętszej".[...]