Wolny rynek czyli kapitalizm [program narodowo konserwatywny]

Kapitalizm to system gospodarczy będący serią umów i transakcji, dopełniających się w przyszłości i opierających się na wzajemnym zaufaniu. Kapitalizm opiera się na prywatnej własności środków produkcji i nienaruszalności prawa własności, który nie może się obyć bez wolności indywidualnej. Daje korzystne efekty ekonomiczne dzięki uczciwości, sprawiedliwej korzystnej dla wszystkich stron wymianie i kooperacji (pozbawionej gróźb, przymusu i oszustwa). Kapitalizm opiera się na kooperacji opartej na dobrowolności i odpowiedzialności wielu podmiotów. Pozbawiony jest barier dostępu do rynku. Zakłada prymat interesów konsumenta. Daje możliwość rozwoju biednym krajom. Utrzymania się z pracy i awansu materialnego ubogim, co zagraża interesom bogatych i ich pozycji, skłania bogatych do wspierania przeciwników kapitalizmu. Najskuteczniej buduje dobrobyt i upowszechnia własność chroniącą przed ubóstwem i marginalizacją. Umożliwia większą, bardziej różnorodną, lepszą jakościowo produkcję towarów i usług dostępnych dla wszystkich, zwłaszcza ubogich. Pozwala na ciągły wzrost płac. Nagradza zyskiem ciężką pracę i rekompensuje ryzyko. Kapitalizm jest funkcjonalną i sprawiedliwą metodą alokacji ograniczonych zasobów. Rozwiązuje problem ubóstwa. Tworzy spontaniczny i naturalny porządek gospodarczy. Jest sprawny i efektywny. Poprzez wolne ceny i mechanizm zysku organizuje działalność gospodarczą, informuje i reaguje na oczekiwania konsumentów, skłania do taniej produkcji i oszczędności zasobami. Kreuje postęp techniczny, wynalazczość. Likwiduje marginalizację. Wymusza na sprzedawcach sprzedaż tanich i dobrych dóbr w szerokim asortymencie. Karze za nieuczciwość. Producentów i sprzedawców zmusza do dbałości o jakość, by móc zarabiać na zadowoleniu konsumentów. Kapitalizm oferuje konsumentom to czego potrzebują. Daje konsumentom władzę decydowania kto osiągnie zysk. Opiera się na świadomych decyzjach konsumentów. Chroni przed monopolami i eksploatacją konsumentów przez sprzedawców. Jest odpowiedzialny za dostatek bogatych krajów. Skłania do racjonalnych działań, na czym zyskuje społeczeństwo. Skłania do inwestycji. Szybko likwiduje naturalne monopole. Zawsze jest pożyteczny. Skutecznie chroni przed kryzysami. Likwiduje problem bezrobocia. Chroni przed socjalizmem powodującym nędzę i patologie. Umożliwia przekształcenie majątku zbankrutowanego złego przedsiębiorstwa w dobre opłacalne przedsięwzięcie. Korzysta z mechanizmu bankructwa oczyszczającego gospodarkę ze złych przedsiębiorstw. Nie pozwala na pasożytowanie. Zapewnia masowe zdrowie i większe bezpieczeństwo.
Kapitalizm jest moralny. Opiera się na wierze w siłę sprawczą człowieka. Jednostkę uważa za siłę sprawczą w społeczeństwie. Umożliwia artykulację własnego interesu i jego obronę. Skutecznie reguluje stosunki społeczne. Redukuje i rozwiązuje konflikty. Sprawia, że konsekwencje wyborów ponosi tylko jednostka. Pozwala ludziom podejmować decyzje, bardziej racjonalne od decyzji urzędników. Kapitalizm dzięki swej efektywności pozwala ludziom nieść pomoc potrzebującym i być moralnym. Karze chciwość i nie uczciwość. Zniechęca do konsumpcjonizmu. Pozwala społeczeństwu korzystać z indywidualnego egoizmu. Kreuje więzi społeczne. Pozwala wszystkim żyć zgodnie ze swoim światopoglądem. Chroni prawa i wolności obywatelskie. Skłania do tolerancji. Niszczy dyskryminację, przesądy i stereotypy. Upowszechnia wiedzę i edukację. Realizuje społeczne przeznaczenie dóbr we własności prywatnej. Niszczy korupcję. Jest wyrazem postępu cywilizacyjnego. Doświadczenie potwierdza słuszność jego założeń. Spontaniczny wolny rynek jest więc dziełem Boga. A dzieło Boga jest lepsze od niedoskonałego dzieła ludzkiego interwencjonizmu. Kapitalizm wynika z natury. Nie dostrzega różnic rasowych. Ceni za pracowitość. Kreuje etos pracy. Sprzyja rodzinie i Kościołowi. Umożliwia wolność polityczną. Szanuje wolność i godność każdej osoby. Uważa ludzi za zdolnych do dokonywania właściwych wyborów. Wyzwala w ludziach to, co dobre. Skłania do religijności i moralności, niezbędnych do prawidłowego funkcjonowania społeczeństwa. Daje dobrobyt. Pozwala unikać imperializmu, agresji, wojen i ofiar. Łagodzi złą naturę człowieka. Zakłada wspólny interes całego społeczeństwa i odrzucenie marksistowskiego podziału na klasy i konfliktu interesów. Zaciera różnice stanowe. Kapitalizm jest podstawą praw i wolności politycznych. Daje możliwość korzystania z nich. Rozwija postawy obywatelskie. Lepiej przystosowuje się do wyzwań rzeczywistości. Najlepiej wykorzystuje kapitał ludzki. Ogranicza patologie. Jest jedyną alternatywą dla dyktatury. Jest niezbędny dla demokracji. Wartości moralne są jego fundamentem.
Papież Leon XIII bronił prywatnej własności, bo chroniła ona Kościół, rodzinę i jednostkę przed despotyzmem państwa. W encyklice z 1878 roku: „Quod apostolici muneris” o sekcie komunistów, socjalistów i nihilistów (Te Deum 2002, Warszawa) pisze, że (str. 5) „prawo własności usankcjonowane [jest] prawem natury”. W „Rerum Novarum” (Te Deum 2001, Warszawa) krytykuje ograniczanie ilości podmiotów gospodarczych i barier dostępu do rynku (str. 6) „Produkcja i handel stały się niemal monopolem niewielu, a w ten sposób garstka bogaczy nałożyła jarzmo prawie niewolnicze stanowi pracującemu”. Papież domaga się upowszechnienia własności (str. 10) „Człowiek ma prawo do prywatnego posiadania i własności”, społecznej i socjalnej aktywności Kościoła i robotników. Papież uświadamia współzależność pracy i kapitału, pracodawców i pracobiorców. Przeciwstawia się praktykom wykorzystywania pracowników przez pracodawców, cudzego nieszczęścia dla własnej korzyści. Głosi, że prawo własności jest podmiotowe dla człowieka Dzięki własności człowiek może troszczyć się o własną przyszłość i realizować własne wybory. Własność pozwala trwać rodzinie i daje wolność. Państwu odmawia prawo redystrybucji własności, a przez to ograniczania wolności. Pius XI w encyklice „Quadragesimo Anno” o chrześcijańskim ustroju społecznym z 1931 roku (Te Deum 2002 Warszawa, str. 8) gani liberalizm gospodarczy za to, że „okazał się niezdolnym do sprawiedliwego rozwiązywania kwestii społecznych”. Nie oznacza to wcale krytyki wolnego rynku, lecz stwierdzenie, że odrzucenie moralności prowadzi do patologii. Papież upomina, że moralność i gospodarka są wzajemnie powiązane. Katolik ma moralny obowiązek inwestowania nadwyżek kapitału w nowe miejsca pracy. A system ma umożliwić ubogim żyć w dobrobycie, a nie barierami nie dopuszczać do rynku. Papież postuluje, by płace pozwoliły robotnikowi utrzymać rodzinę i żonę niepracującą poza domem. Jednocześni Pius XI pisze, że (str. 33- 34) „Niesłusznym byłoby żądanie tak nadmiernych płac, żeby ich przedsiębiorstwo nie mogło dać bez popadnięcia w ruinę i - co za tym idzie – bez klęski dla samych robotników”. Płaca nie może być ani za duża, ani za mała. Papież konkluduje, że wolny rynek nie może być ograniczany ingerencją państwa. Kapitalizm mają ograniczać normy moralne, sprawiedliwość i miłosierdzie. Wzajemna kooperacja na rynku miała być realizowana przez wzajemne porozumienia pracodawców i pracowników. Jednocześnie Papież dostrzega wady korporacjonizmu, takie jak ograniczanie przez państwo wolności jednostek, biurokrację i upolitycznienie. Papież chce DOBROWOLNEGO korporacjonizmu [nie faszystowskiego] zgodnego z dobrem publicznym. Uważamy, że dobrowolność takich zrzeszeń całkowicie mieści się w rzeczywistości kapitalistycznej. Papież popiera także tworzenie ponadnarodowych związków gospodarczych, co odczytać można jako potępienie ceł i innych barier. Według Piusa XI liberalizm gospodarczy (str. 44) „sam z siebie nie zasługuje na potępienie”. Patologią jest, gdy korzyści monopolizują przedsiębiorcy kosztem robotników i całego społeczeństwa. Papież krytykuje zjawisko monopolizacji bogactwa i władzy przez menadżerów będących nie właścicielami, a niekontrolowanymi zarządcami. Krytykowane jest też zjawisko uzależnienia społeczeństwa od despotycznych kredytodawców. Konkurencja nie może prowadzić do monopolizacji niszczącej wolny handel. Papież Jan XXIII głosił, że państwo ma tworzyć jednostce dogodne warunki do przedsiębiorczości, likwidować bariery, wspierać i ochraniać drobną własność i przedsiębiorczość, umożliwiać realizację praw i wolności. Jan XXIII głosił, że własność jest gwarantem wolności a wolność daje nam możliwość życia moralnego i miłosiernego. Papież odrzucał utopie na rzecz realizmu. W swej encyklice z 1961 roku „Mater et magistra” potwierdzał ważność prawa prywatnej własności. Pisał, że państwo ma powiększać zakres wolności. Jan Paweł II w swoich encyklikach potępiał socjalizm i trzecią drogę. W encyklice „Centisimus annus” z roku 1991 nawołuje kraje postsowieckie do przyjęcia gospodarki wolnorynkowej. Przestrzega przed opieką państwa, która demoralizuje. W encyklice „Sollicitudo rei socialis” z 1987 roku pisze, że prawo do indywidualnej inicjatywy gospodarczej jest wyrazem twórczej podmiotowości człowieka. Godności wywodzącej się z jego wolności. Nawołuje do zasady pomocniczości i ograniczenia rządu. Papież głosi, że rynek daje wybór będący wyznacznikiem wolności niezbędnej dla zachowania ludzkiej godności. W swoich encyklikach pisze o niezbywalnym prawie do prywatnej inicjatywy gospodarczej, która jest wyrazem podmiotowości i godności człowieka. Dla Jana Pawła II wolność ekonomiczna jest aspektem wolności ludzkiej. Kapitalizm jest lepszy nie ze względu na swoja efektywność, ale ze względu na swój fundament moralny.
Wizja ładu kapitalistycznego zawiera postulaty tego, by sektor prywatny był odpowiedzialny za większość dziedzin życia. Sektor prywatny myśli w perspektywie długookresowej i podejmuje przemyślane decyzje, gdy politycy myślą w perspektywie krótkookresowych własnych korzyści i podejmują głupie decyzje. Sektor prywatny jest bardziej efektywny i oszczędny od publicznego.
Żądamy: gospodarki wolnorynkowej, zniesienia ceł i innych barier, niezależnego banku centralnego, prywatyzacji, reprywatyzacji i uwłaszczenia, zaprzestania centralnego planowania i interwencji w gospodarkę, państwa zajmującego się tylko ochroną praw i wolności. Wszystko to ma zapewni dobrobyt, rozwój cywilizacyjny i wzrost gospodarczy. Niestety, masy zaakceptują wolnościowy program, gdy mające rząd dusz elity uwolnią się ze swego lewicowego oszołomstwa.
Bardzo bliskie są nam pro kapitalistyczne argumenty Feliksa Konecznego. Koneczny w książce „Państwo i prawo w cywilizacji łacińskiej” pisze że /str.139/ „Można należeć do cywilizacji łacińskiej z kapitalizmem”. Postrzega wolności gospodarczej jest dla nas równie ważna jak dla prawicy ruchu narodowego. Roman Rybarski w swej książce z 1933 roku pt. „Przyszłość gospodarcza polski” pisał że (str.97-98) „trzeba bogactwo gromadzić, upowszechniać dobrobyt w społeczeństwie” by móc urzeczywistniać wyższe cele w społeczeństwie. „Nędza nie sprzyja moralnemu i religijnemu rozwojowi. Nędza jest źródłem konfliktów społecznych, naród w stanie gospodarczego upadku będzie wasalem innych narodów, nie zdoła obronić się przed sąsiadami. Otóż najlepiej sprzyja wzrostowi bogactwa i dobrobytu społecznego system, który opiera się na wolnej działalności zarobkowej, w którym istnieje współzawodnictwo. (...) Żądza własności [zysku] skłania człowieka do wielkich wysiłków gospodarczych, pobudza jego przedsiębiorczość, wynalazczość i wytrwałość. We współzawodnictwie utrzymują się ci, którzy ze względu na jakość i cenę produkowanych towarów i usług lepiej zaspakajają potrzeby nabywców, którzy produkują taniej. Upadają gospodarstwa źle zorganizowane, prowadzone niedołężnie. Zależność od ceny rynkowej skłania do ciągłego postępu.” Według Rybarskiego prywatna inicjatywa musi mieć możność przejawiania się „we wszystkich dziedzinach”. Przedsiębiorca musi mieć wolność rozporządzania własnym kapitałem. Dalej Rybarski pisze że (str.99) „To lub inne przedsiębiorstwo może upaść i zjawisko to jest normalne w ustroju własności prywatnej, który eliminuje twory do życia niezdatne.” Rybarski pisał też że (str.112) „Wolność gospodarcza jest dla nas narzędziem skutecznego rozwoju gospodarczego. (...) Własność prywatna, działalność gospodarcza prowadzona na własny rachunek, dają podstawy pod siłę gospodarcza narodu.” (str.113) „Hasła wolnego handlu, międzynarodowego podziału pracy, które do końca XIX wieku pochodziły głównie z Anglii, posiadającej przemysł wyżej rozwinięty niż w innych krajach, walnie przyczyniły się do ugruntowania jej potęgi na świecie. Adam Smith więcej dla niej zrobił niż niejeden mąż stanu. (...) Nie ma powodu przypuszczać, że miedzy interesem gospodarczym jednostek a interesem gospodarstwa narodowego zachodzi zasadnicza sprzeczność. (...) Zostawienie wolności gospodarczej wzmacnia siłę całego gospodarstwa narodowego.” (str.114) „Kierunek narodowy (...) w prywatnej działalności widzi źródło narodowej siły.” W broszurze pt. „Podstawy narodowego programu gospodarczego” Rybarski pisał że (str.119) „Bez uporządkowania budżetu, bez ograniczenia bezpośredniej działalności państwa jako przedsiębiorcy, bez zmniejszenia ciężaru fiskalnego, nie ma mowy o trwałej i istotnej poprawie gospodarczej.” Roman Rybarski uważał też że polska gospodarka wymaga zagranicznego kapitału. W swej książce „Idee przewodnie gospodarstwa Polski” z 1939 roku pisał że (str.248) „Największy i najpełniejszy rozwój gospodarczy zabezpieczy oparcie zwyczajnej działalności gospodarczej na własności prywatnej, na dążeniu człowieka by ta własność przynosiła mu jak największy dochód.” Rybarski uważał też że „Polska potrzebuje kapitału” na rozwój gospodarki, a kapitał ten najszybciej i najskuteczniej wytworzy wolny rynek. (str.249) „Dla nas własność prywatna i związana z nią wolność gospodarcza jest funkcją społeczną i z tego właśnie powodu zasługuje na obronę. (...) Gdy człowiek gospodarzy na własny rachunek, dla siebie i dla własnych dzieci, bardziej skłonny jest do oszczędzania, bardziej troszczy się o swoją przyszłość aniżeli wówczas, gdy pracuje na cudzym, gdy jego dochód jest określony przez państwo. Człowiek który sam rozporządza swoim warsztatem pracy, więcej o niego dba niż urzędnik administrujący publiczną własnością.” Rybarski przeciwstawiał się idei istnienia efektywnego ustroju pomiędzy socjalizmem który odrzucał a wolnym rynkiem który uważał za najlepiej realizujący interesy narodu polskiego.
Jan Bodakowski