Mój ojciec był przywódcą narodowej, antyhitlerowskiej opozycji

Historia Gregora Petera Strassera

W spokojnej szwajcarskiej miejscowości, z dala od zgiełku dużych miast, żyje 82-letni starszy mężczyzna. To Gregor Peter Demostenes Strasser – syn Ottona Strassera, przywódcy Czarnego Frontu, najsilniejszej nacjonalistycznej opozycyjnej organizacji, która walczyła z Adolfem Hitlerem.

Otton Strasser do 1930 roku był członkiem NSDAP. Wraz z bratem Gregorem (zamordowanym w Noc Długich Noży w 1934 roku) kierował tzw. „lewicowym skrzydłem” partii – silnie antykapitalistyczną frakcją, której nie interesowały mity rasowe oraz inne volkistowskie idee. Otton Strasser wraz ze swoimi zwolennikami domagał się znacjonalizowania majątków wielkiego przemysłu oraz wywłaszczenia arystokracji niemieckiej. Atakując niektórych z głównych sponsorów partii nazistowskiej wszedł w konflikt z samym Adolfem Hitlerem. W 1930 roku opuścił partię publikując głośny manifest ideowy pt. „Socjaliści opuszczają NSDAP”. Utworzył organizację o nazwie Związek Walki Rewolucyjnych Narodowych Socjalistów, w skrócie zwanym Czarnym Frontem. Do 1934 roku stanowiła ona realną opozycję dla partii nazistowskiej. Z Frontem związane było SA, które bardzo często wykorzystywano do działalności bojówkarskiej.

Po dojściu Hitlera do władzy na organizację spadły liczne represje, a sam Strasser od 1933 roku przebywał na uchodźstwie. Cały czas aktywnie zwalczał Hitlera i jego zwolenników. W 1940 roku udał się do Kanady, skąd prowadził antywojenną kampanię. Do Niemiec wrócił w 1955 roku, próbując bezskutecznie tworzyć nowy ruch polityczny. Zmarł w 1974 roku w Monachium.

Gregor Peter Demostenes Strasser jest młodszym dzieckiem Ottona Strassera (starsza córka Hannelore, emerytowana nauczycielka, również żyje w Szwajcarii). Urodził się w 1935 roku na greckiej wyspie Samos. Zapytany dlaczego właśnie tam przyszedł na świat odpowiada... „ponieważ moja mama tam była” (weil meine Mutter dort war). – Na Samos urodzili się Pitagoras i Demostenes – dodaje po chwili – Moje drugie imię „Peter” to wspomnienie po moim dziadku. Imię Gregor odziedziczył po wuju, Gregorze Strasserze, czołowym polityku NSDAP zamordowanym w 1934 roku. Po kilku miesiącach pobytu w Grecji rodzina Strasserów przeniosła się do Szwajcarii, gdzie mieszkała pod przybranym nazwiskiem Baumann. Zamieszkali w Wetzwill. – Moja mama, której akcent był obcy, nie rozmawiała z obcymi. W tamtych czasach lepiej było nie być uznanym za Niemca – wspomina Gregor.

Dorastanie bez ojca

Gregor Peter z ojcem po jego powrocie do Europy w latach 50. (fot. z albumu rodzinnego G.P. Strassera). Po wybuchu II wojny światowej Otton Strasser musiał uciekać z Europy. W 1940 roku osiadł za Atlantykiem, a żona wraz z dwójką dzieci pozostała w Szwajcarii. Gregor wspomina, że szwajcarska prasa pisała, że Strasserowie zamieszkali w ekskluzywnej willi, gdzie używali życia. Oczywiście było to pisane w duchu antyniemieckim, ale nie pokrywało się z prawdą. Mieszkali na starej farmie z dwoma pokojami, gdzie tylko pokój dzienny był ogrzewany drewnem. Nie mieli również łazienki, wobec czego myli się w kuchni. Posiadali również balkon, który było bardzo łatwo zlokalizować po zapachu – znajdował się nad chlewem.

- Później – dodaje – miałem swój własny pokój. Nie mogłem przecież spać z mamą i siostrą. Poskutkowało to pięciokrotnym wzrostem ceny czynszu. Opłata wynosiła 40 franków szwajcarskich. Mimo trudnej sytuacji materialnej Gregor Strasser uważa, że spędził szczęśliwe dzieciństwo.

W 1942 roku rozpoczął edukację. Poszedł do szkoły w Wetzwil, gdzie znajdowało się pięć klas i łącznie uczyło się 30 dzieci. Sytuacja materialna była trudna. Od 1940 roku Otton Strasser przebywał poza Europą, nie mógł więc w wystarczający sposób pomagać rodzinie. W tym czasie pomoc krewnym oferował Bernhard Strasser, brat Ottona i Gregora, zakonnik mieszkający na stałe w Stanach Zjednoczonych. W latach 30. XX wieku musiał emigrować z Europy z powodów politycznych. Po II wojnie światowej odwiedzał rodzinę brata pomagając jej na różne sposoby. Gregor Strasser wspomina, iż wuj oprócz organizowania wycieczek związanych z sakralnymi budynkami zabierał go do kina. Dzięki temu obejrzał słynny film Sissi, zwiedził również sanktuarium św. Idy z Toggenburga.

Po ukończeniu szkoły w Wetzwil Gregor Strasser przeniósł się do szkoły w Herrliberg. Następnie po sześciu latach rozpoczął naukę w szkole kantonalnej w Zurychu. Idylliczne życie w alpejskiej wsi skończyło się – musiał zmierzyć się z wielkim miastem. Po zdaniu matury w 1954 roku nadszedł czas podjęcia decyzji co dalej, zwłaszcza że wciąż nie posiadał obywatelstwa Szwajcarii. W 1955 roku do Niemiec, po ponad 20 latach emigracji, wrócił Otton Strasser. Zamieszkał w Monachium. Dzięki finansowej pomocy ojca Gregor mógł podjąć dalszą naukę. Interesował się ekonomią, ukończył szkołę handlową.

Nie interesował się czynnie polityką, jednak dzięki ojcu poznał wiele osób zaangażowanych w działalność polityczną. Przeżył również krótki epizod związany z aktywizmem politycznym. W 1957 roku spotkał Oswalda Mosleya, lidera przedwojennych brytyjskich faszystów. Wraz ze swoją przyjaciółką Anną mieszkającą w Londynie wybrał się na przyjęcie, na którym przemawiał ówczesny premier Wielkiej Brytanii Harold Macmillan. Nagle nowi znajomi Gregora zaczęli wznosić okrzyki „Long live the British Empire!“. Do akcji wkroczyła policja i wyprowadziła osoby zakłócające porządek. Znajomi Strassera należeli do organizacji League of Empire Loyalists – grupy, która występowała przeciwko rozpadowi Imperium Brytyjskiego, działając w latach 1954-67.

Dorosłe życie

W 1958 roku na jednym z przyjęć, na które został zaproszony, Gregor spotkał Kunegundę Rommel. Zapytał ją czy jest córką „Lisa Pustyni”. Jej reakcja była zaskakująca: tak, ale oczekiwałam od Pana bardziej inteligentnego pytania. Kilka miesięcy później poznał również córkę Klausa von Stauffenberga.

W życiu zawodowym od kwietnia 1956 roku odbywał praktykę w firmie spedycyjnej. Szef doradził mu, aby poszukał nowej pracy w firmie Mettler Analytik- und Präzisionswaagen (aktualnie Mettler Toledo). W 1960 roku otrzymał obywatelstwo szwajcarskie. Problem z uzyskaniem paszportu był jedną z wielu historii ludzi, którzy szukali azylu w Szwajcarii w czasach II wojny światowej. Zainspirowała ona Rolfa Lyssego do nakręcenia filmu pt. „The Swissmakres”.

W latach 1963–1971 Gregor Strasser dużo podróżował. Pracował przez osiem lat w Japonii i to właśnie tam poznał swoją przyszłą żonę Setsuko, z którą pobrał się cztery lata później. Odwiedził również Tajwan i Filipiny, by ostatecznie wrócić z żoną do Szwajcarii. Gregor pełnił stanowisko kierownicze, natomiast jego żona pracowała jak nauczyciel języków i tłumacz, prowadziła również zajęcia z malarstwa oraz sztuki ikebana. Strasserowie mają dwójkę dzieci – syna Thomasa oraz córkę Maję. Od wielu lat są na emeryturze, mieszkają cały czas w tej samej miejscowości niedaleko Jeziora Bodeńskiego. Wiodą spokojne życie z dala od wielkiej polityki, która prześladowała jego rodzinę.

Strasser
- - -
Opracowano na podstawie pamiętników Georga Strassera (wersja elektroniczna w posiadaniu autora) oraz rozmowy z nim przeprowadzonej w Szwajcarii w sierpniu bieżącego roku.

Tomasz Kosiński

Doktorant w Instytucie Historii Uniwersytetu Śląskiego, historyk, politolog. Zainteresowania badawcze: radykalne ruchy polityczne XX i XXI w., metafizyka Górnego Śląska, filozofia polityki.

na ile punktów oceniasz?: 

Twoja ocena: brak
4
Ogólna ocena: 4 (głosów: 4)

Tematy: 

Dyskusja

oto Kmieć

Wszystko ładnie, pięknie.

Użyty język to takie doszlifowane rzemiosło. Zgodnie ze sztuką" "Fakt Zeitung". Na pograniczu pracy naukowej i taniej beletrystyki kryminalnej.

Tylko PO CO?

Nic a nic nie chwytam motywacji marnotrawienia prądu (o czasie nie wspominając) w celu produkcji takich tekstów.

Chyba, że pan Autor z tych Kosińskich. Od pokolorowanych ptaków...
Wtedy... no cóż...

oto chłop jag

Mój ojciec był przywódcą

Mój ojciec był przywódcą narodowej, antyhitlerowskiej opozycji

Przecież wiadomo, kto musi być i jest - po obu stronach barykady - tołażysze.

oto Skanderbeg

Z tym antyhitelryzmem i przewodzeniu temu,

to jednak przesada. Gregor jednak prezentował wyższy poziom. Przez długi czas w NSDAP był pewien podział na Północ (Goebbels, Strasserowie) i Południe (Hitler). Ci z południa byli bardziej pragmatyczni (czy też sprzedajni-zależy od spojrzenia). I Goebbels jednak szybko stanął po stronie Hitlera.

oto Luis

"82-letni starszy mężczyzna.

"82-letni starszy mężczyzna. To Gregor Peter ..."
każdy 82 letni "Gregor Peter" to mężczyzna "starszy" :)

oto Adam P.

Pytanie.

Trocki był antystalinistą, ale nie nazwiemy go antykomunistą (choć przez miłośników uważany jest za prawdziwego komunistę). Czy może podobnie było i ze Strasserem, tzn.był antyhitlerowcen, ale czy to znaczy, że był antynaziolem? Może po prostu chciał tego samego co Adolf, ale pd własnym szyldem? Pytam, bo nie znam tej sprawy.

oto Krzych Adam

Strasserów w NSDAP było dwóch.

Z niskimi numerami w legitymacjach partyjnych. Bracia Otto i Gregor. Imiennik tego 82-letniego starszego mężczyzny, który żyje w spokojnej szwajcarskiej miejscowości, z dala od zgiełku dużych miast, rodzony brat jego ojca zginął w 1934 roku podczas Nocy Długich Noży. BTW, czy istnieją 82-letni młodsi mężczyźni? Pytam, bo chętnie bym się załapał do takiej grupy, za te parę, no może nieco więcej niż parę, lat.

Za tamtej komuny oglądałem enerdowski film, w którym obaj bracia byli przedstawieni jako zażarci hitlerowcy, a śmierć jednego z nich była przedstawiona jako "dintojra" wynikła zawiści Hitlera do postaci zdolnej mu zagrozić swą popularnościa.

Inni twierdzą, że Gregor Strasser miał inny program i konflikt miał szersze podłoże, bo wchodził do tego element ideologiczny. Jak się zdaje Strasser był nie mniej nastawiony antybolszewicko i antyżydowsko, ale bardziej antykapitalistycznie i antyobszarniczo (czyli bardziej socjalistycznie) niż Hitler. No i rzeczywiście obca mu była podobno cała ta mętna mitologia rasy.

Twój komentarz?

Filtered HTML

  • Allowed HTML tags: <a> <em> <i> <strong> <b> <cite> <blockquote> <code> <ul> <ol> <li> <dl> <dt> <dd> <center> <h1> <h2> <h3> <h4> <h9> <img> <font> <hr> <span> <bgcolor> <del> <iframe> <span>
  • Youtube and Vimeo video links are automatically converted into embedded videos.
  • Lines and paragraphs break automatically.
  • Web page addresses and e-mail addresses turn into links automatically.

Plain text

  • No HTML tags allowed.
  • Lines and paragraphs break automatically.
  • Web page addresses and e-mail addresses turn into links automatically.